Koruma alanlarında planlama ve mülkiyet ilişkileri: Nevşehir Kapadokya bölgesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GAYRİMENKUL GELİŞTİRME VE YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE BAYDAN
Danışman: YEŞİM TANRIVERMİŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küreselleşmenin etkisi ile birlikte ülke sınırlarının ortadan kalkmaya başladığı dönemde; çevre sorunları ve koruma olgusu hemen her ülkenin ortak paydası haline gelmiştir. Koruma uygulamalarının taşınmazların kullanımlarını doğrudan etkilediği bilinmekte olup, özel mülkiyete konu taşınmazların kullanımı, yararlanma ve tasarruf haklarında kısıtlılıkların etkileri tam olarak bilinememektedir. Türkiye'de "kamu yararı" ve "toplum yararı" kavramları üzerine kurulan koruma olgusu, Anayasa ve yasallarla korunan mülkiyet hakkını kısıtlamakta ve koruma alanlarında planlama, koruma uygulamaları ve özel mülkiyet arasında çatışmaların oluşmasına neden olmaktadır. Mülkiyet hakkı ile koruma olgusunun karşı karşıya gelmesi ve mevcut araçlar ile oluşan sorunların çözülememesi, koruma politikalarında alternatif uygulama araçlarının geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Çalışma kapsamında, Nevşehir ili Kapadokya Alanı sınırları içindeki Ürgüp ilçesi ve Göreme beldesi yerleşik alanları özelinde koruma uygulamaları, planlama süreçleri, yetkili kurum ve kuruluşların koruma yaklaşımları ve özel mülkiyete getirilen yükümlülükler ele alınarak yargı kararları ışığında, alandaki kamu yararı ve özel mülkiyet çatışmaları irdelenmiştir. Araştırmada paydaşlar ile köy ve mahalle muhtarları olmak üzere iki farklı kitle ile yüzyüze görüşme ve anket çalışması yapılarak veri toplanmıştır. Anket sonuçları betimsel istatistiklerle değerlendirilmiş olup, paydaşların demografik nitelikleri ile koruma alanlarında planlama ve mülkiyet ilişkilerine yaklaşımları t-testi ve tek yönlü varyans analizi testleri ile değerlendirilmiştir. Saha çalışmasında sit sertifikası ve imar hakkı transferi araçlarının alanda kullanıldığını beyan eden paydaşların oranı % 92 olarak bulunmuş olup, bu durum koruma uygulama araçlarının paydaşlarca yeterince bilinmediğini göstermektedir. Paydaşların % 24'ünün ise koruma uygulamalarında gayrimenkul geliştirme ve yönetimi uzmanlarının rol alması gerektiğini ifade etmeleri dikkat çekmektedir. Kapadokya Alanı sınırları içinde gözlemlenen koruma uygulamalarının mülkiyet üzerindeki etkileri, ülke genelinde benimsenen koruma yaklaşımları ile paralellik gösterse de, alana özgü yasal düzenlemelerle oluşturulan kurumsal yapı ve koruma yaklaşımlarının yeniden şekillendirilmiş olduğu ve koruma alanlarında kurumsal açıdan güçlendirilmiş yeni bir yönetim yaklaşımının oluştuğu vurgulanmalıdır.