Asmaboğazı formasyonu (Aksaray) içerisindeki granitoyid çakıllarının kökeni ve üst kretase stratigrafisindeki magmatizma açısından önemi, İç Anadolu, Türkiye
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE SERNUR DURSUN
Danışman: Kıymet Deniz Yağcıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orta Anadolu Kristalen Kompleksi (OAKK), Orta Anadolu'da Ankara–Sivas–Ulukışla arasında yer alan üçgen biçimindeki alanda yüzeylenir. OAKK genel olarak dört ana kaya grubundan oluşmaktadır. Bunlar Orta Anadolu Metamorfikleri (OAM), Orta Anadolu Ofiyolitleri (OAO), Orta Anadolu felsik (OAF) ve Orta Anadolu Mafik (OAM) intrüzifleri ile tüm bu temel birimlerin üzerini uyumsuz bir şekilde örten sedimanter, Orta Anadolu volkanizmasına ait ürünlerdir. Üst Kretase yaşlı sedimanter birimler Maestrihtiyen-Kampaniyen yaşlı Kartal Formasyonu ve Maestrihtiyen yaşlı Asmaboğazı Formasyonu'dur. Bunlar Tuz Gölü Fayı (TGF)'nın doğusundaki yükseltilerde tipik yüzlekler vermektedir. Bu birimlerin yaşları önceki literatürde fosil içeriklerine ve stratigrafik konumlarına göre belirlenmiştir. Belirtilen bu formasyon çökellerinde gözlenen çakıllar çoğunlukla magmatik kökenlidir. Tezin amacı Asmaboğazı Formasyonu içerisindeki çakılların tanımlanması, granitoyid bileşimdeki çakılların kökeni ve Üst Kretase stratigrafisindeki önemini ortaya koymaktır. Çakılların bileşimini ve kökenini ortaya koymak amacıyla mineraloji, petrografi, mineral kimyası ve jeokimya çalışmaları yapılmıştır. Formasyon içerisindeki magmatik kökenli çakıllar derinlik, damar ve volkanik kayaların çakılları olup alkali feldispat granit, granodiyorit, tonalit, gabro, granodiyorit porfir, monzonit porfir, siyenit porfir, diyabaz, dasit, latit ve bazalt bileşimindedir. Alkali feldispat granit bileşimindeki çakıllar içerisindeki plajiyoklazların albit, oligoklaz mika minerallerin ise siderofillit bileşiminde oldukları tespit edilmiştir. Mika minerallerinin kimyası kabuk kökenli bir magmanın 579-662°C, 1.12-3.07 kbar ve 4.31-11.81 Km'de oluştuğunu belirtmektedir. Jeokimyasal verilere göre granitoyid kökenli çakılların üst kabuktan türedikleri söylenebilir. Magmatik kökenli çakılların petrografisi ve jeokimyası Ağaçören İntrüzif Kütlesi (AİK) ile karşılaştırıldığında S-Tipi granitlerine benzer bir kaynaktan türedikleri ve çarpışma ile eşzamanlı kabukta meydana gelen ergimelerle oluşmuş Orta Anadolu'nun S-Tipi granitlerine ait çakıllar oldukları söylenebilir.