Siyasal kuramda insan hakları ve yurttaşlık: Mültecilik olgusu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜGE ALAÇAM BÖCEK

Danışman: FİLİZ ZABCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, mültecilik olgusunu kuramsal bir çerçevede ve Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği üzerinden ele almaktadır. Bu çalışma, mültecilik olgusunun insan haklarının evrensellik ve devredilmezlik ilkesinde, nasıl bir yerde konumlandığını egemenlik, sınır ve güvenlik çerçevesinde anlamayı ve BM ile AB örnekleri bağlamındaysa kuramla pratiğin eklemlenmesinin koşullarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın bölümleri, mültecilik, yurttaşlık ve insan hakları kavramlarının çözümlenmesi ve kuramsal çerçevenin oturtulması, BM ve AB'nin incelenmesi, kuram ile pratiğin eklemlenişinin incelenmesi sırasını izlemektedir. BM ve AB "göç yönetimi" kavramı etrafında ve güncel örnekler üzerinden ele alınmakta olup, her iki aktörün özellikle sığınmaya ve mültecilere ilişkin politikaları irdelenmektedir. AB ve BM örnekleri üzerinden ulaşılan sonuç, mülteciliğin insan haklarını krize sokan bir olgu olduğu yönündeki hipotezi doğrulamaktadır. AB, Birlik politikalarında genel olarak sığınmayı Birlik sınırları dışında çözülmesi gereken, güvenlikle ilişkili bir konu olarak ele almıştır. BM ise "Mülteciler ve Göçmenler için New York Deklarasyonu" gibi girişimlerine rağmen özellikle mültecilerin insan hakları konusunda yeteri düzeyde başarılı sonuçlar elde edememiştir. Göç yönetimi bağlamında hayata geçirilen uygulamalar göçü ve özellikle sığınmayı teknik bir konuya dönüştürmektedir. Bu da sığınma arayışına ilişkin tüm konuların insani boyutlarının ve insan haklarıyla ilişkilerinin arka planda tutulmasına neden olmaktadır.