Vortioksetin içeren farmasötik preparatlarda spektrofotometrik ve kromatografik yöntemlerle miktar tayinleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANALİTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU ALVER
Danışman: NEVİN ERK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Vortioksetin.HBr, serotonin modülatör ve stimülatörü olan multimodel bir antidepresan etkili etken maddedir. Bu tez çalışması ile, yeni bir etken madde olan vortioksetin.HBr içeren preparatlarda miktar tayini için geliştirilmiş pratik bir Yüksek basınçlı sıvı kromatografi (YSBK) metodu ve spektrofotometrik metotlar önerilmiştir. YBSK ile yapılan deneylerde Waters Symmetry C18, 100 x 4,6 mm, 3,5 μm kolon kullanılmıştır. Aynı zamanda çözücü olarak kullanılan hareketli faz; pH'sı 3,00±0,5 olan 0,05 M potasyum fosfat tamponu : Metanol (30:70 (h/h)) karışımıdır. Dedektör dalga boyu 225,0 nm, kolon akış hızı 1,3 mL/dk ve kolon fırın sıcaklığı 50 ºC'dir. İç standart olarak kafeinin hareketli fazda hazırlanan çözeltileri kullanılmıştır. Belirtilen kromatografik şartlarda, 10,0 – 70,0 µg/mL çalışma aralığında korelasyon katsayısı 0,999 olarak hesaplanmıştır. Yöntemden elde edilen geri kazanım değeri ise %100,74'tür. Etken maddeye uygulanan hızlandırılmış degradasyon çalışmaları ile vortioksetin çeşitli stres test koşullarına maruz bırakılmış ve oksidatif degradasyon şartları dışında etken maddenin stabil kaldığı görülmüştür. Doğrudan UV-GB spektrofotometrik deneylerde çözücü olarak metanol, seyreltme çözeltisi olarak ise pH 4,00 asetat tamponu kullanılmıştır. 220,0-325,0 nm aralığında çalışmalar yapılmıştır. Belirtilen spektrofotometrik şartlarda 6,0 – 30,0 µg/mL çalışma aralığında korelasyon katsayısı 0,999 olarak hesaplanmıştır. Birinci türev UV-GB spektrofotometri yöntemi ile yapılan hesaplarda, maksimum absorbans veren dalga boylarından 237,7 nm ve 257,2 nm seçilmiştir. Doğrudan UV-GB spektrofotometri yönteminde bahsedilmiş spektrofotometrik şartlarda 6,0 - 30,0 µg/mL çalışma aralığında korelasyon katsayıları 237,7 nm için 0,999 ve 257,2 nm için 0,998 olarak hesaplanmıştır. Uygulanan üç yöntemle elde edilen gün içi ve günler arası çalışmaların başarı ile sonuçlanmaları ile deneylerin kesinliği ispat edilmiştir. Preparatlardaki vortioksetin miktar tayinleri, yüksek güvenilirlikli sonuçlar ile üç yöntemle de başarıyla gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına uygulanan F testi, student'ın t testi ve cochran testi sonucunda üç yöntem arasında %95 olasılıkla anlamlı farkların olmadığı görülmüştür. Yöntemler, kısa analiz süreleri içermektedir. Ayrıca dayanıklı, kolay ve pratik yöntemler olarak tüm kalite kontrol ve araştırma geliştirme çalışmaları için önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Birinci türev UV-GB spektrofotometri; doğrudan UV-GB spektrofotometri; farmasötik preparatlar; miktar tayini; Vortioksetin; yüksek basınçlı sıvı kromatografi.