Biyofilik iç mekanlar ve zihinsel yorgunluk üzerine deneysel bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü (Döner Sermaye), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ILGIN ÖZDEMİR
Danışman: Hatice İlkden Tazebay Allıbe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hızla kentleşmekte olan, insanların zamanlarının çoğunu kapalı mekanlarda geçirdiği ve doğadan uzaklaştığı bir dünyada, artan çevresel uyaranlar sonucunda ortaya çıkan zihinsel yorgunluk ile birlikte, insanlar bilişsel performansta düşüş ve odaklanma güçlükleri gibi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Zihinsel yorgunluğun restore edilmesi ve yaşanan mekanlara doğanın yeniden kazandırılması kapsamında öne çıkan biyofili kavramı temel alınarak oluşturulan tez çalışması kapsamında farklı biyofilik iç mekan tasarımlarının zihinsel yorgunluk ile ilişkisi incelenmiştir. Tez çalışması dört aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada biyofilik tasarım ilkeleri kullanılarak iç mekan tasarımları yapılmıştır. Mekanlar; biyofilik unsurların bulunmadığı çalışma alanı, doğa manzaralı çalışma alanı, doğal unsurlar (bitki, su, ateş) bulunan çalışma alanı, doğa fotoğrafı bulunan çalışma alanı, doğanın renkleri kullanılarak boyanmış olan çalışma alanı, kullanılan bütün biyofilik ögelerin dengeli birleşimi ile oluşturulmuş çalışma alanı olarak adlandırılmıştır. Mekan tasarımlarının tamamlanmasının ardından deney aşamasına geçilmiştir. Deney, 36 kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Tasarlanan mekanlara rastgele olarak dağıtılan katılımcılarda Stroop Test aracılığıyla zihinsel yorgunluk oluşturulduktan sonra, katılımcılara tasarlanan mekanlara ait görsellerin bulunduğu videolar izletilerek Elektroensefalografi, kan basıncı, nabız ve odaklanma ölçümleri yapılmıştır. Elektroensefalografi ve nabız ölçümleri BIOPAC PRO programı kullanılarak MP35 sayısallaştırıcısı aracılığı ile yapılırken, kan basıncı ölçümleri için otomatik ölçüm yapabilen dijital tansiyon cihazı kullanılmıştır. Son olarak odaklanma ölçümü yapılmış, bu ölçüm için Sayı Sembol Modalitesi Testi kullanılmıştır. Elde edilen veriler GraphPad Prism Software programı kullanılarak istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Tez çalışması sonucunda tasarlanan mekanlarda bulunan biyofilik unsurun niteliğinin ve mekanın bütününe olan oranının zihinsel restorasyon ve odaklanma üzerinde farklı etkileri olduğu sonucuna varılmıştır. Tasarlanan biyofilik iç mekanların kan basıncını, kalp atış hızını düşürme ve zihinsel yorgunluk üzerinde olumlu etkileri olduğu ortaya çıkmıştır.