Çocukluk çağı metformin kullanımı vitamin B12 eksikliği yapar mı?
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZEN TAŞ
Danışman: FATMA TUBA EMİNOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Literatürde, metformin kullanımı ilişkili vitamin B12 eksikliğine dair kanıtlar sunan farklı desenlerde pek çok çalışma bulunmasına rağmen çocukluk ve adolesan yaş grubunda metformin kullanımı ile ilişkili vitamin B12 eksikliğini inceleyen çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada metformin kullanan çocuk ve adolesan yaş grubunda, metformin kullanımının vitamin B12 düzeyleri; beraberinde vitamin B12 'nin hücresel düzeyde göstergeleri olan MMA, homosistein düzeyleri ve aktif vitamin B12 taşıyıcısı olan holo-TC-II düzeyleri üzerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi ve Adolesan polikliniğinde tip 2 DM, bozulmuş glikoz toleransı, insülin direnci ve obezite tanılarıyla takipli olan, en az 6 ay süreyle ortalama 1000 mg/gün metformin kullanan hastalarda vitamin B12 düzeyi ve vitamin B12'nin hücresel, metabolik, aktif göstergeleri olan MMA, homosistein, holo-TC-II düzeyleri; metformin tedavisi başlanmadan önce ve etkisini incelemek adına tedavinin başlangıcından 6 ay ve 12 ay sonra değerlendirilmiştir. Olguların metformin tedavisi başlanmadan önce, tedavinin 6. ve 12. ayında hemogram, serum vitamin B12, MMA, homosistein, holo-TC-II düzeyleri ölçülmüştür. Metformin kullanan olguların 6. Ve 12. ay ölçümleri metformin tedavisi başlanmadan önce ölçülen düzeylerle kıyaslanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 22.0 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Bulgular: Ortalama yaşı 13,8 olan, en az 6 ay ortalama 1000 mg/gün metformin kullanan 40 olgu değerlendirildiğinde ölçümlere göre hiçbir hastada anemi ve makrositoz tablosu oluşmadığı görülmüştür. Serum vitamin B12 ve holo-TC-II düzeylerinde metformin kullanımı öncesi düzeylerle karşılaştırıldığında düşüklük saptanmış fakat istatistiksel anlamlı bulunmamıştır. MMA düzeylerinde beklenen yükselme saptanamazken, homosistein düzeylerinde saptanan yükseklik istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Metformin tedavisine başlanmadan bakılan 0. ay ve başlangıcından 12 ay sonra bakılan vitamin B12 ve holo-TC-II değerleri arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. 6. ay bakılan vitamin B12 değerleri ile MMA değerleri arasında negatif yönlü korelasyon bulunmuştur. Bunun yanısıra 6. ayda ve 12. ayda bakılan homosistein değerleri ile holo-TC-II değerleri arasında ise negatif yönlü korelasyon bulunmuştur. 12. ayda bakılan vitamin B12 değerleri ile homosistein değerleri arasında ise negatif yönlü korelasyon bulunmuştur. Tartışma ve Sonuç: Sonuç olarak, metformin kullanan adolesan yaş grubunda metformin kullanımı ilişkili vitamin B12 düzeyi, holo-TC-II düzeyleri düşerken, homosistein düzeyleri yükselmiştir fakat istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Çalışmamız çocuklarda olası metformin ilişkili vitamin B12 eksikliğini değerlendiren ilk çalışmadır. Hasta sayısı azlığı, takip süresinin sınırlı olması, metformin dozunun yetişkinlerde yapılan çalışmalarla karşılaştırıldığında görece düşüklüğü gibi kısıtlılıkları ortadan kaldırmak için metformin kullanan çocukluk çağı ve adolesan yaş grubundaki daha fazla hasta sayısı ile daha uzun süreli takiplerle yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Metformin, obezite, tip 2 DM, vitamin B12, MMA, homosistein, holo-TC-II