Geriatri kliniğinde yatan hastalarda besin alımı, malnutrisyon ve depresyon arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKCEN İPLİKÇİ
Danışman: NURCAN YABANCI AYHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma Mayıs 2016-Şubat 2017 tarihleri arasında, geriatri kliniğinde yatan hastalarda besin alımı, malnutrisyon ve depresyon arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi Geriatri kliniğine yatan 65 yaş ve üzeri 28 erkek, 37 kadın toplam 65 yaşlı üzerinde yürütülmüştür. Alzheimer ve demans hastası, oral alımı kapalı, işitme ve konuşma engelli yaşlılar araştırma kapsamı dışında bırakılmıştır. Araştırma verileri gönüllü olan yaşlılar ile yüz yüze görüşme yöntemi uygulanarak anket formu yardımıyla toplanmıştır. Anket formunda sosyo-demografik özellikler, yaşam şekli ve beslenme alışkanlıkları soruları ile mini nutrisyonel değerlendirme-kısa formu (MNA-SF), besin tüketim sıklık formu, 24 saati hatırlama yöntemiyle besin kayıt formu ve geriatrik depresyon skalası-kısa formu (GDS-SF), bulunmaktadır. Ortalama yaşları 75,6±7,28 yıl olan yaşlıların, %63,2'si evde eşiyle ve %15,4'ü evde yalnız yaşamaktadır. Yaşlılarda en sık rastlanan hastalıklar sırasıyla hipertansiyon (%84,6), kalp-damar sistemi hastalıkları (%49,2) ve diyabettir (%47,7). Yaşlıların sadece %30,8'i alışverişlerini kendisi yapmakta, %38,5'i yemeklerini kendisi hazırlamakta ve %18,6'sı öğünlerini yalnız tüketmektedir. Yaşlıların %56,9'u ana öğünlerini ve %83,1'i de ara öğünlerini atlamaktadır. Günlük enerji ve protein alımları sırasıyla erkek ve kadın yaşlılarda 1335,1±483,4 kkal ve 55,5±19,97 g, 1251,6±398,7 kkal ve 54,4±21,4 gramdır. Yaşlıların MNA-SF sonuçlarına göre nutrisyonel durumları incelendiğinde erkek ve kadın yaşlılar için sırasıyla malnutrisyon durumunda olanlar %46,5 ve %21,6; malnutrisyon riski altında olanlar %35,7 ve %64,9'dur. Serum albümin (p<0,05), total protein, hemoglobin ve hematokrit (p<0,05) değerlerinin MNA-SF puanı yüksek olan yaşlılarda daha yüksek olduğu saptanmıştır. Malnutrisyon ve normal nutrisyonel durumda olan yaşlılar için ortalama gündüz uyku süresi sırasıyla 2,9±1,68 saat ve 1,3±1,63 saattir (p<0,05). Malnutrisyon durumdaki yaşlıların %14,3'ü iştah durumunu iyi ve çok iyi olarak tanımlarken, normal nutrisyonel durumdaki yaşlılarda bu sıklık %80,0'dir (p<0,05). Yaşlıların MNA-SF puanları ile folik asit alımları arasındaki korelasyon pozitif yönde ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Erkek yaşlıların %57,1'i ve kadın yaşlıların %54,1'i depresif semptomlara sahiptir. Depresif semptomları olan ve olmayan yaşlıların yaş ortalaması sırasıyla 78,0±7,66 ve 72,7±5,61 yıldır (p<0,05). Yaşlıların depresyon durumları ile total protein, açlık plazma glikozu, albümin ve serum folat seviyeleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Depresif semptomları olan yaşlılar gündüzleri daha sık ve daha uzun saatler uyuduklarını beyan etmişlerdir (p<0,05). Depresif semptomları olan yaşlılar daha sık öğün atladıklarını (p<0,05) ve iştah durumlarının sıklıkla daha kötü olduklarını bildirmişlerdir (p<0,05). Depresif semptomları olanlarda malnutrisyon daha yaygındır (p<0,05). Geriatri kliniğinde yatan yaşlılarda malnutrisyon ve depresyon önemli sorunlardır. Özellikle birinci basamak ve evde bakım sağlık hizmetlerinde diyetisyeninde içinde olduğu multidisipliner bir yaklaşım sağlanmalıdır. Anahtar Sözcükler: Beslenme, Depresyon, Malnutrisyon, Yaşlı