Bilateral testis torsiyon modeli oluşturulmuş ratlarda hesperidinin endoplazmik retikulum stresi, total oksidan ve antioksidan durum, steroid hormon sentezi ve germ hücre apoptozu üzerine olan etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZDEN KOKURCAN
Danışman: Erdinç Devrim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Testisin çevre dokuya yeterli bağlanamaması sonrası kendi etrafında dönmesi sonucu oluşan testis torsiyonu ve yapılan detorsiyon işlemi testis dokusuna sebep olduğu iskemi/ reperfüzyon (I/R) hasarı nedeniyle zarar vermektedir. Endoplazmik retikulum (ER), hücre içi protein homeostazisinin sürdürülmesinde görev yapan çok önemli bir hücresel organeldir ve oksidatif stres, iskemi/ reperfüzyon (I/R) hasarı gibi patolojik durumlarda "ER stresi" adı verilen bir tepkiye neden olmaktadır. Bu strese bağlı olarak hücrelerde apoptoz gerçekleşmektedir, bu da germ hücre kaybına ve infertiliteye gidebilen sonuçlara neden olmaktadır. Bu çalışmada son dönemlerde çeşitli çalışmalarda antiinflamatuar, antioksidan ve antikanser etkileri ile öne çıkan ve ER stresini azalttığı gösterilen flavonoid ailesine dahil olan hesperidinin testis torsiyonu ve detorsiyonu durumunda oksidatif stres, ER stresi, steroid hormon sentezi ve germ hücre apoptozu üzerine olan olası koruyucu etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada 36 adet Wistar-Albino cinsi erkek rat (12 haftalık) randomize kullanılmıştır. 4 farklı grup oluşturulmuştur. Ratlar grup I (kontrol grubu), grup II (torsiyon/detorsiyon grubu), grup III (hesperidin grubu) ve grup IV (torsiyon/detorsiyon ve hesperidin gruplarına) randomize edilmiştir. Grup I ve grup II dışındaki ratlara 7 gün boyunca günde 1 kez oral yoldan hesperidin verilmiştir. Çalışmanın 7. günü Grup I ve grup III haricindeki diğer gruptaki ratlara 7200 rotasyon yapılarak bilateral testis torsiyon modeli oluşturulmuştur. 4 saatlik torsiyon sonrası testisler detorsiyone edilmiş ve detorisyondan 4 saat sonra ratlara bilateral orşiektomi uygulanarak intrakardiyak ötenazi uygulanmıştır. Ratlardan alınan serum örnekleri ile ER stres parametreleri, testosteron, kaspaz 3 ve oksidatif stres parametreleri düzeyleri analiz edilmiştir. Alınan sağ testis dokusu histopatolojik incelemeyle değerlendirilmiş ve Johnsen skorlaması hesaplanmış; sol testis dokusundan ise oksidan/antioksidan parametreler çalışılmıştır. Bulgular: Oksidatif stres ve lipid peroksidasyonu belirteçlerinden doku MDA seviyesinin torsiyon gruplarında arttığı ancak hesperidin tedavisinin MDA artışını engelleme üzerine bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Antioksidan durum belirteçlerinden doku SOD, GSH-Px ve katalaz düzeyleri değerlendirildiğinde hesperidin tedavisinin katalaz düzeyi üzerinde anlamlı yüksekliğe sahip olduğu görülürken SOD ve GSH-Px düzeylerinde hesperidin gruplarında azalma daha belirgin olarak görülmüştür. Ratların serum ATF6 ve GRP78 değerleri incelendiği zaman gruplar arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık izlenmemesine rağmen ATF6 değerleri incelendiğinde hesperidin alan grupların daha düşük değerlere sahip olduğu gözlenmiştir. Serum kaspaz-3 değerleri incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı olmamasına rağmen, T/D grubunun kaspaz-3 değerlerinin en yüksek olduğu ve T/D+Hesperidin grubunda kaspaz-3 değerlerinin düştüğü gözlenmiştir. Kontrol grubu ile T/D grubu karşılaştırıldığında, T/D grubunda istatistiksel olarak anlamlı olmasa da kan testosteron düzeylerinde düşüş izlenmiştir. Yine T/D ve T/D+hesperidin grupları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı olmasa da hesperidin verilen torsiyon grubunda testosteron seviyesindeki azalmanın daha düşük olduğu gözlenmiştir. Testis biyopsisi yapılan çalışmada, Johnsen skorları değerlendirildiğinde, T/D grubunun kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak daha düşük bir skora sahip olduğu tespit edilmiştir. Hesperidin grupları kontrol grubuna göre germinal epitel hücreleri açısından incelendiğinde tübül epitelinin bütünlüğünün bozulmadığı ve lümende spermatozoonlarla birlikte hücrelerin normal görünümde olduğu izlenmiştir. Sonuç: Hesperidinin testis torsiyonu sonrası gelişen oksidatif stres ve antioksidan durum üzerinde MDA, SOD ve GSH-Px seviyelerine etki etmediği ancak katalaz düzeyleri üzerine olumlu etkilerinin olduğu görülmüştür. ER stres belirteçlerinden ATF6 düzeylerinin hesperidin alan gruplarda istatistiksel anlamlılık bulunmamakla birlikte daha düşük olduğu gözlenmiştir. Testosteron sentezinin torsiyon gruplarında azaldığı ve hesperidinin bu azalmayı azalttığı görülmüştür. Benzer şekilde kaspaz 3 düzeylerinin istatistiksel anlamlılık bulunmasa da torsiyon gruplarında arttığı, hesperidinin bu artışı azalttığı görülmüştür. Histopatolojik değerlendirmede torsiyon sonrası Johnsen skorunun düştüğü, hesperidin alan gruplarda tübül epitelinin bütünlüğünün bozulmadığı ve lümende spermatozoonlarla birlikte hücrelerin normal görünümde olduğu izlenerek Johnsen skorlarının yükseldiği görülmüştür. Bu sonuçlar hesperidinin torsiyon ve detorsiyona bağlı gelişen testisteki histopatolojik değişikliklere ve bunun sonucunda görülen spermatogenezdeki bozulmaya karşı kullanılabilecek olası bir koruyucu ajan olabileceğini göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Testis torsiyonu, Hesperidin, ER stresi, Oksidatif stres, Germ hücre apoptozu