Proclus ve İbn Sînâ'da âlemin ezelîliği ile ilgili argümanların değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP NUR ÜNÜGÜR

Danışman: EYÜP ŞAHİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Âlemin ezelîliğine dair olan tartışmalar epistemolojik olduğu kadar ontolojik bir ayağa da sahiptir. Bu tartışmalar Platon'un zamanda bir başlangıca sahip âlem anlayışıyla beraber Aristoteles'in âlemin ezelîliği fikri çerçevesinde devam etmiştir. Âlemin ezelîliği anlamında dönemin Batlamyuscu kozmoloji anlayışıyla özgün bir açıklama getiren ve neo-Platonizmin kurucusu olarak görülen Plotinus'tur. Daha sonra sudûr olarak adlandırılacak olan bu teori Proclus tarafından daha ayrıntılı bir şekilde izah edilmiştir. Proclus ezelîlik noktasında Aristoteles ile hemfikir olmasına rağmen, karakteristik bir neo-Platoncu ayrım olan yalnızca hareket vericiliğin değil aynı zamanda varlık vericiliğin de daimiliğini savunmaktadır. İbn Sînâ'ya gelindiğinde aşkın bir Tanrı fikriyle sudûr kavramını birleştiren bir yapıyla karşılaşılmaktadır. Platoncu arka planda Aristotelesçi kavramlar üzerinden âlem anlayışını ortaya koyan İbn Sînâ'nın bu anlamda kendisine has, orijinal değişimlerinden bahsetmek mümkündür.