Eleştirel Düşünme Becerileri Eğitimi Programı"nın geliştirilmesi ve programın okul öncesi dönem çocuklarının eleştirel düşünme becerilerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL DURMAZ
Danışman: Müge Şen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu doktora tezinde, "Eleştirel Düşünme Becerileri Eğitimi Programı"nın geliştirilmesi ve okul öncesi dönem çocuklarının (60-72 aylık çocuklar) eleştirel düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada karma araştırma desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Eleştirel düşünme becerilerine yönelik geliştirilen programın etkililiği nicel verilerle ortaya konulmuş, bu veriler öğretmenler ve araştırmacıdan elde edilen nitel verilerle derinlemesine açıklanmıştır. Bu nitel veriler araştırmacı günlüğü ile deney ve kontrol grubunda bulunan öğretmenlerle yapılan ön ve son görüşmelerden elde edilmiştir. Çalışma grubu 15 çocuk deney, 15 çocuk kontrol grubunda yer alacak biçimde 30 çocuk ve iki öğretmenden oluşmaktadır. Çalışmanın nicel verilerine; "Kişisel Bilgi Formu", "Çocuklar İçin Eleştirel Düşünme Ön-göstergeleri Değerlendirme Aracı (ÇEDÖDA)" kullanılarak ulaşılırken; nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen olan "Yarı Yapılandırılmış Ön ve Son Görüşme Formları" ile elde edilmiştir. Çalışmanın verileri 2023-2024 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde toplanmıştır. Analizler sonucunda "Eleştirel Düşünme Becerileri Eğitimi Programı"nın uygulanmasından sonra çocukların ÇEDÖDA'dan aldıkları toplam puan ortalamaları arasında deney grubunun lehine anlamlı fark bulunmuştur. Bu bulguya dayanarak geliştirilen programın 60-72 aylık çocukların eleştirel düşünme becerileri üzerinde etkili olduğu ortaya konulmuştur. Bunun yanında çalışmaya katılan öğretmenler, çocukların eleştirel düşünme becerilerinin gelişiminde aile ve öğretmen rehberliğinin, bireysel ihtiyaçların ve mevcut eğitim programlarına entegre edilmiş esnek etkinliklerin önemine vurgu yapmışlardır. Deney grubu öğretmeni programın, genel olarak çocukların ve öğretmenlerin bakış açılarını değiştirdiğini belirtmiştir. Programın özellikle çocukların düşünme ve ifade becerilerini geliştirirken özgüvenlerini ve sosyal becerilerini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.