Rektum kanserlerinde tümör lokalizasyonu ile serum CEA ve CA 19-9 düzeyleri arasında korelasyonun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FIRAT YILMAZ
Danışman: GÜNGÖR UTKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde kolorektal kanserler hem kadınlarda, hem erkeklerde üçüncü sık görülen kanser türüdür. Tarama yöntemlerinin gelişmesi ve toplumun bilgilenmesinin etkisiyle erken dönemde tanı alan bireylerin sayısı artmaktadır. Rektum kanserleri toplam kolorektal kanser insidansının yaklaşık %35'ini oluşturuyor olup, sıklığı giderek artmaktadır. Kolon ve rektum kanseri; anatomik bölge, davranış farklılıkları, tedavi, prognoz ve seyir farklılıkları göstermektedir. Bu farklılıkların biyobelirteçlere yansıma olasılığı ve literatürde bunu destekleyen veriler göz önüne alınarak rektum kanserlerinde primer tümör lokalizasyonu ile tümör belirteçleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma retrospektif vaka raporu/serisi olup Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı'nda takipli rektum adenokarsinomu tanılı hastalar hastane sistemi üzerinden geriye dönük olarak incelenmiştir. Hastaların demografik özellikleri ile hastaların tedavi öncesi serum CEA ve Ca 19-9 değeri, primer rektum tümörü lokalizasyonu, diğer klinik ve radyolojik özellikleri incelenmiştir. Tanı anında metastatik olmayan, patoloji sonucu adenokarsinom olan, herhangi bir tedavi öncesi serum tümör belirteci değeri olan ve kolonoskopi ile primer tümör lokalizasyonuna ulaşılabilen 253 rektum kanseri hastası çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarında, primer tümör lokalizasyonu proksimal rektum olan grupta distal rektum grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek ortanca serum CEA düzeyi görüldü (sırasıyla 2.46 vs 2.15 ng/mL, p:0.032). Klinikopatolojik özelliklere göre ayrı ayrı incelendiğinde 60 yaş ve üzeri grupta, T evresi T3-T4 olanlarda, lenf nodu tutulumu olanlarda ve AJCC evre 3 kanserlerde istatistiksel anlamlı olarak proksimal rektum lokalizasyonlularda ortanca serum CEA düzeyi distal rektumdakilerden yüksek görüldü (sırasıyla p:0.044-0.042-0.025-0.035). Serum Ca 19-9 düzeyi açısından lokalizasyon spesifik bir bulgu saptanmadı. Çalışmada ayrıca T3-T4 rektal kanserlerde ortanca serum CEA düzeyi T1-T2 olanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek görüldü (sırasıyla 2.45 vs 1.74 ng/mL, p:0.022). Ek olarak yapılan analizlerde ortanca serum Ca 19-9 düzeyi lenf nodu tutulumu olanlarda olmayanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek saptanmış olup (sırasıyla 10.82 vs 8.43 U/mL, p:0.028) radyolojik görüntülemenin yetersiz olduğu veya operasyon esnasında yeterli sayıda lenf nodu disseksiyonu yapılamayan durumlarda Ca 19-9 yüksekliğinin lenf nodu tutulumu açısından yol gösterici olabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak rektumun kısımları arasındaki farklılıklardan yola çıkılarak tümör belirteç düzeylerinin primer rektum adenokarsinomu anatomik lokalizasyonuna ve evreye göre değişebileceği görüldü. Bu da evrelemede arada kalınan vakalarda tümör belirteçlerinin ek katkı sağlayabileceği fikrini akla getirmektedir. Anahtar Sözcükler: Rektum kanseri, tümör lokalizasyonu, CEA, CA 19-9, tümör belirteçleri