Şeyh Abdurrahman Aktepe hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ÖZAYDIN
Danışman: MUSTAFA AŞKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şeyh Abdurrahman Efendi 1854 yılında Diyarbakır'ın Çınar ilçesine bağlı Aktepe köyünde doğmuştur. Hâlidî silsilesinden gelen şeyh Hasan-i Nûrânî, hazretlerinin oğludur. İlim tahsilini öncelikle babasının terbiyesinde gerçekleştirmiş ve ilim icâzesini de babasından almıştır. Babasının vefatından sonra, babasının halifelerinden Molla Muhammed Efendi'nin yanında eğitimine devam etmiş ve kısa bir süre sonra bu zattan hilafet almıştır. Hilafet aldıktan sonra Aktepe ve çevresinde irşâd faaliyetlerine başlamış geniş bir alana hitap etmiştir.Şeyh Abdurrahman, birçok eser kaleme almış ancak bunlardan günümüze on üç tanesi ulaşabilmiştir. Eserlerinde ?Rûhi? mahlasını kullanmıştır. Eserlerindeki Arapça, Farsça, Osmanlı Türkçesi ve Kürtçe dil zenginliği ile birlikte, edebi sanatlardaki ustalığı ve şairliği dikkat çekicidir. En meşhur eserleri ?Mesnevî? tarzında yazmış olduğu ?Ravdu'n-Naîm? ve ?Dîvân-ı Rûhi? adlı eserleridir. Ayrıca ?Râbıta? ve ?Tarîkat Âdâbı? üzerine yazılmış iki risâlesi de mevcuttur. Astronomiye olan merakı doğrultusunda ceviz ağacından yapmış olduğu bir dünya küresi ve bölgesel takvim çalışmaları da dikkate değerdir.Şeyh Abdurrahman, Dinî, Îtikâdî, Tasavvufî, Fıkhî, Kelamî, Astronomi, Fennî, İslâmî ve Edebî alanlardaki birikimlerinin ve ilmi bağlılığının bir sonucu olarak el yazması eserlerden oluşan bir kütüphane kurmuştur. Ancak bu kütüphaneden günümüze yaklaşık 250 kadar eser ulaşabilmiştir.Şeyh Abdurrahman, 1910 yılında Diyarbakır'da vefat etmiş ve Aktepe'de babasının yanına defnedilmiştir.Anahtar kelimeler: Abdurrahman Aktepe, Nakşbendîlik, Hâlidîlik, Tekkeler, Diyarbakır, Mürşîd, Mürîd, Râbıta, Peygamber, Aktepe köyü, Tarîkat, Tasavvuf, İhlâs.