John Finnis'in temel iyiler kavramı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASE TOKMAK

Danışman: GÜLRİZ UYGUR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Modern dünyanın en önemli doğal hukuk filozoflarından biri olan John Finnis'in temel iyiler kavramı, insanın kendini geliştirmesinin ve bütünsel olarak kendini gerçekleştirmesinin en temel görünümlerine işaret etmektedir. Temel iyiler insanların eylemlerinin en temel gerekçeleridirler. Bunlar sırf kendileri uğruna sürdürülen, eylemlerin gerekçelendirilmesinde makul biçimde ileri sürülebilen iyilerdir.Temel iyiler listesi, yaşam, bilgi, estetik deneyim, oyun, sosyallik (arkadaşlık), pratik makullük ve ?din?den ibarettir. Bunlar dışında kalan başka iyiler de vardır; ancak bu iyiler ya sadece araçsallığında iyi olan iyilerdir, ya da temel iyilerin farklı kombinasyonlarıdırlar. Temel iyilerden biri olan pratik makullük, kavramın temelini şekillendirirken diğer yandan da temel iyiler ile ahlaki yargılar arasında geçişi sağlayan orta dereceli dokuz ilke getirir. Bu ilkeler, temel iyiler ile birlikte kullanıldıklarında ahlaki anlamda doğru ve yanlışı değerlendirmemize rehberlik ederler. Temel iyiler, apaçık, başka bir deyişle, hiçbir şeyden ıkarsanmamış veya türetilmemiş ilkeler getirirler. Bunlar ile insan doğası arasında ilişki, çıkarsama etkinliği ile değil, temel iyilerin insanlar için sahip oldukları doğa ile birlikte en temel iyiler olmaları ve ayrıca bunların antropolojik, psikolojik ve metafizik gözlemler yolu ile kavranabilmesinde kendisini gösterir. Temel iyiler iyinin en genel formlarıdırlar. Onlar sırf kendi uğrunda arzu edilebilen, premoral, evrensel nitelikte, her biri eşit derecede temel olan, iyinin en genel görünümleridirler.