OKUL ÖNCESİ ÖĞRENME ORTAMLARININ ÇOCUKLARIN YÜRÜTÜCÜ İŞLEV BECERİLERİYLE İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLGE YÜKSEL
Danışman: Dilek Acer Çakar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, okul öncesi öğrenme ortamlarının okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 48-72 ay çocukların yürütücü işlev becerileriyle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak karma yöntem modellerinden iç içe karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı bağımsız dört anaokulundaki 48-72 aylık 180 çocuk ve 7 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Erken Çocukluk Sınıf Ortamı Değerlendirme Ölçeği (EÇSODÖ), Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri (ÇDYİE) ve Öğretmen Görüşme Soruları kullanılmıştır. Sınıf içi ve dışı ortamlar araştırmacı tarafından fotoğraf ile görsel kayıt altına alınmıştır. ÇDYİE ile çocukların yürütücü işlev becerileri, ebeveynler ve öğretmenler tarafından değerlendirilmiştir. EÇSODÖ ile sınıf ortamlarının niteliği öğretmenler tarafından değerlendirilmiştir. Yarı yapılandırılmış Öğretmen Görüşme Soruları ile öğretmenler ile görüşme gerçekleştirilmiş ve görüşmelerin ses kaydı alınmıştır. Nicel verilerin analizi için SPSS 25 Paket Programı, nitel verilerin analizi için MAXQDA 2020 programı kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, çocukların yürütücü işlev becerilerinin nitelikli okul lehine anlamlı olarak farklılaştığı kaydedilmiştir. Yürütücü işlevlerin alt boyutu olan çalışan bellek puanlarının anne öğrenim düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı ve bu farkın lisansüstü öğrenim düzeyindeki annelerin lehine olduğu saptanmıştır. Yürütücü işlev becerilerin alt boyutlarından çalışan bellek öğretmen puanlarının erkek çocukları lehine anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. Çocukların yürütücü işlev becerilerinin okul öncesi eğitim alma süresine göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı saptanmıştır. Öğretmenlerin görüşlerine göre, blok merkezi çocuklar tarafından en sık tercih edilen, dramatik oyun merkezi ise en az tercih edilen merkez olduğu bulunmuştur. Sınıf dışı ortamlarda çoğunlukla okul bahçesinin kullanıldığı, alan gezilerinin çok sık gerçekleşmediği belirlenmiştir.