Rıfat bin Mehmed Emin'in İlm-i Ahval-i Ruh ve Usul-i Tefekkür adlı eserinin Türk psikoloji tarihindeki yeri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TARIK TUNA GÖZÜTOK

Danışman: REMZİ DEMİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Uzun yıllar boyunca Mekteb-i Sultânî de hocalık yapmış olan Rifat bin Mehmed Emin?in 1893 yılında yayımladığı İlm-i Ahvâl-i Rûh ve Usul-i Tefekkür adlı kitabı İstanbul?da (Mekteb-i Sanayi Matbaası?nda) basılmıştır. Bu kitap, Türk Psikoloji Tarihi?nin psikolojik içeriğe sahip ilk telif eserlerinden birisidir. İki ana başlıktan oluşan eserin, ilk bölümü olan ?İlm-i Ahvâl-i Rûh? yani psikoloji toplam 40 sayfadır. Mantıkla ilgili olan ikinci bölüm, ?Usûl-i Tefekkür? ise 32 sayfadır. Eserin psikoloji bölümü Nefs-i Nâtıka (Düşünen Nefs) ve Rûh ve Melekât-ı Akliye (Aklî Melekeler ve Ruh) olmak üzere iki kısma ayrılmıştır. İslam kelâmından gelen ruh anlayışı eserin tamamına sirayet etmiştir. Fakat Avrupa?da nöroloji, fizyoloji, pedagoji, psikiyatri ve psikoloji alanlarında yapılmış olan araştırmalara dair bir takım bilgiler de içermektedir. Yazar farklı geleneklerden beslenen her iki bilgi türünü eserinde sentezleyerek sunmuştur. Felsefi yönü ağır basan bu eklektik eseri deneysel ve modern psikoloji içinde değerlendirmemiz mümkün gözükmemektedir.