Mesleki ve teknik anadolu liselerinde okuyan ergenlerin riskli sağlık davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİM UĞUR
Danışman: AYFER TEZEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde okuyan ergenlerin riskli sağlık davranışlarının değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma örneklemini, Aksaray il merkezinde bulunan ve Milli Eğitim Bakanlığı' na bağlı Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde okuyan 2017-2018 eğitim ve öğretim yılına kayıtlı öğrencilerden gönüllü, iletişime engeli olmayan 652 ergen oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Mart 2018 – Haziran 2018 tarihleri arasında Ergene İlişkin Tanımlayıcı Özellikler Formu ve Riskli Sağlık Davranışları Ölçeği (RSDÖ) aracılığı ile araştırmacı tarafından toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesi bilgisayar ortamında yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sayı, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi tanımlayıcı istatistikler; sayısal verilerin ikiden fazla bağımsız grupta karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren özellikler için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve LSD çoklu karşılaştırma testleri, normal dağılmayan özellikler için ise Kruskal Wallis testi ve test sonrası çoklu karşılaştırma (All pairwise) testi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş grubu 15-18 olup, %46,5'i erkek, %23,6'sı 9. sınıf, %24,3'ü 10. sınıf, %24,5'i 11. sınıf ve %27,6'sı 12. sınıfta olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin annelerinin %75,9' u ve babalarının %68,1'i ilköğretim mezunudur. Öğrencilerin %90,3' ü ailesi ile birlikte yaşadığı ve %15,8' nin gelir getiren bir işte çalıştığı tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan öğrencilerin %52,5'i ekonomik durumunu orta, %85,6'sı sağlık durumunu iyi olarak tanımlamıştır. Öğrencilerin %58,0' i başarı durumlarını iyi olarak ifade etmişlerdir. Araştırma kapsamına alınan öğrencilerin %3,7'si ilgisiz ve %31,6'sı demokratik anne-baba tutumuna sahip ebeveynlerinin olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırmada, ergenin cinsiyet, sınıf düzeyi, gelir getiren bir işte çalışma durumu, ekonomik durumu, sağlık algısı, başarı algısı ve anne baba tutumuna yönelik algısı gibi tanımlayıcı özellikleri riskli sağlık davranışları toplam puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı fark yaratmıştır. Bu araştırma sonuçları doğrultusunda okul sağlığı hizmetleri kapsamında; ergen sağlığını koruma ve geliştirmeye yönelik kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum örgütleri, dernekler ve sosyal medya araçları ile ergen gelişim özellikleri, riskli sağlık davranışları hakkında toplumu bilinçlendirici programlar hazırlaması, ergenlere ergenlik dönemi gelişim özellikleri, dengeli ve yeterli beslenme, kişisel hijyen davranışları, fiziksel aktivitenin önemi, sigara, alkol ve madde kullanımının sakıncaları, uygun trafik davranışları, olumlu üreme ve cinsel sağlık davranışları, öfke kontrolü, boş zamanları etkin değerlendirme gibi konularda bilgilendirici eğitimlerin hazırlanması ve bu eğitimlere okul yöneticileri, çalışanları ve ebeveynlerin de katılımının sağlanması, özellikle 9. ve 12. sınıfta okuyan, anne eğitim düzeyi düşük, baba eğitim düzeyi yüksek olan, düşük ekonomik duruma sahip, gelir getiren işte çalışan, sağlık durumu ve okul başarı durumu iyi olmayan, ilgisiz, aşırı baskıcı ve otoriter anne baba tutumuna sahip ergenlerin erken tespit edilmesine yönelik okul yönetimi, çalışanları ve ebeveynlerle iş birliği yapılarak önlem alma ve bu öğrencilerin izleminin yapılması önerilir. Anahtar Sözcükler: Ergen, ergen sağlığı, riskli davranışlar, riskli sağlık davranışları, sağlık davranışları