SSCB'nin dağılmasından sonra Türk-Rus ilişkilerinde Pantürkizm faktörü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN BİLGİÇ
Danışman: MESUT ÇAPA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:19. asırda ortaya çıkan PanTürkizm, Türk Halklarının "siyasal kimlik arayışı" sürecinde, bazen yeni bir ideolojinin, bazen de millî bir stratejinin belkemiğini teşkil etmiştir. Ortaya çıkmasıyla birlikte Türk-Rus ilişkilerinde tesirini gösteren PanTürkizm önemli bir faktör olarak Birinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı dönemlerinde Türk-Rus ilişkilerini olduğu kadar Türkistan'ı da şekillendirmiştir. Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından Türkiye, Rusya ve Türkistan'da siyasal, akademik ve entelektüel bir ilgi odağına dönüşen bu fikir akımının özgünlüğü, yeryüzünün en büyük kıta alanını tanımlamayan Türkistan'ı yeni bir ideolojik, siyasal, kültürel, medenî, stratejik, jeostratejik, jeosiyasî merkezin jeotarihî alan ve kader üzerine oturtmuş olmasından kaynaklanmaktadır. Bu çalışma, Birinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı ve Soğuk Savaş sonrası dönemlerde PanTürkizm fikrinin Türk-Rus ilişkilerinde siyasal, stratejik, jeostratejik, jeopolitik ve jeosiyasî alanlar üzerindeki tesirlerini ve bu tesirlerin Türkiye-Türkistan, Türkistan Rusya ilişkilerinde ne tür faktör olduğunu ortaya koymayı maksat edinmektedir. Dolayısıyla çalışmanın odak noktası, PanTürkist hareketten/Pantürkizmin tarihinden ziyade, Türkiye ve Türkistan'ın jeotarihî alanı, kaderi ve yüzleşmesinde PanTürkizm faktörünün yeri ve önemi olacaktır. Öte yandan, bu fikir akımına Türkiye, Türkistan ve Rusya'daki yaklaşımların incelenmesi ve Türk-Rus ilişkileri üzerindeki tesirlerinin ve faktör oluşunu belirlenmesi de çalışmanın öncelikli maksatları arasındadır. PanTürkizme Türkiye, Türkistan ve Rusya'nın yaklaşımlarında olan benzerliklerin ve farklarının ortaya konulması, PanTürkizmin Türkiye, Türkistan ve Rusya'nın siyasal, iktisadî, jeostratejik ve jeosiyasî koşullarıyla ne ölçüde bağdaşabildiği, bağdaşmayan noktaların neler olduğu ile ilgili değerlendirmeler ve çözümlemelerde yapılacaktır.