Çinkonun karaciğer fibrozu üzerindeki genetik ve epigenetik etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP BÜŞRA AKSOY
Danışman: KAMİL CAN AKÇALI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karaciğer fibrozisi, fazla miktarda ekstrasellüler matriks bileşenlerinin birikmesi ile oluşan anormal yara iyileşmesi durumudur. Karaciğer fibrozu geri döndürülebilir bir süreç olmasının yanında eğer müdahale edilmezse önce siroz ardından hepatosellüler karsinoma oluşumu ile sonlanabilmektedir. Karaciğer fibrozu ve hepatoma hastalarının serumlarında çinko eksikliği yaygın görülmektedir. Çinkonun insan genomunda bulunan tüm proteinlerin %15'ine bağlanarak bu proteinleri aktive ettiği bilinmektedir. Yapılan in vivo ve in vitro çalışmalar çinkonun karaciğer fibrozisi üzerinde olumlu etkisi olduğunu göstermiştir. Bu durumda çinkonun anti-fibrotik mekanizmasının genetik ve epigenetik düzeyde kontrol edildiğini düşünmekteyiz. Bu tez çalışmasında hücre içi eser element olan çinkonun karaciğer fibrozisi gelişimi üzerindeki etki mekanizması ile hepatoma hücreleri üzerindeki etkisi in vitro deneylerle araştırılmıştır. Fibrotik hücre modeli olarak insan karaciğer stellat hücre hattı olan LX2, siroz menşeili hepatoma hattı olarak da Hep40 kullanılmıştır. Yapılan deneylerde hücrelere verilen çinkonun, Zip/ZnT gibi çinko taşıyıcı kanal proteinlerinin hem protein hem de mRNA düzeyindeki ifade seviyelerini etkilendiği gösterilmiştir. Buna bağlı olarak hücre içi çinko miktarının ayarlanmasıyla birlikte etkilenen MT1, MT2, MMP2 ve MMP13 genlerindeki ifade değişikliklerinin epigenetik olarak kontrol mekanizmaları çalışılmıştır. Sonuçların değerlendirilmesinin ardından hücre çinkonun fibrotik hücreler ve hepatoma hücreleri üzerindeki olumlu etkisinin genetik ve epigenetik mekanizmalarla kontrol edildiği gösterilmiştir.