Eosen yaşlı Akçapınar formasyonunun (Karabük, Batı Karadeniz) sedimantolojisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED SAMİ US
Danışman: ERDOĞAN TEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışma alanı İzmir-Ankara-Erzincan Sütur Zonunun kuzeyinde Sakarya Zonu ve İstanbul Zonu'nun geçişindeki İntra Pontid Kuşağı üzerinde yer almaktadır. Bu tez çalışma kapsamında Paleojen yaşlı istif içerisindeki Akçapınar Formasyonu (geç Eosen-?erken Oligosen) çökelleri araştırılmıştır. Akçapınar Formasyon'u Karabük iline bağlı Soğanlı Çayı çevresinde geniş alanlarda yüzlek vermektedir. Havzanın genel stratigrafik istifi içerisinde tabanda bir karbonat platformunun ürünü olan Soğanlı Formasyonu üzerinde zamansal uyumsuz olarak bulunan Akçapınar Formasyonu, evaporit karakterli Pürçükören Formasyonu (jips, anhidrit) istiflerinin gözlemlendiği bölgelerde ise bu istif üzerine uyumlu olarak çökelmiştir, ayrıca tavanında Yunuslar Formasyonu ile uyumlu dokanak sergilemektedir. Akçapınar Formasyonu'nun detaylı bir şekilde sedimantolojisinin ve stratigrafisinin ortaya konulması bu tez çalışmasının amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma sahası içerisinde belirlenen farklı lokasyonlardan 20 adet ölçülü stratigrafik kesit yapılmış, 13 adet lokasyondan ise nokta örnekler alınmıştır. Derlenen örneklerden hazırlanan ince kesitlerde öncelikle polarizan mikroskop çalışmaları, daha sonra ise detaylı SEM ve RAMAN çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma kapsamında Akçapınar Formasyonu içerisinde arazi gözlemlerine dayanan, makro özellikte sekiz adet litofasiyes (Lf1- 8) saptanmıştır. Ayrıca formasyonun karbonatlı birimlerinde de altı adet mikro fasiyes (Mf1-6), iki adet mikro alt fasiyes (Mf2a-b) tanımlanmıştır. Akçapınar Formasyonu'nun yaş verilerine destek olması amacı ile palinolojik örnekler incelenmiş, bu örneklerin kil mineralojisi aydınlatılmış, nemli, kurak-nemli çökelim koşullarının varlığı belirlenmiştir. Petrografik ince kesit ve arazi gözlemlerine dayalı çalışmalar ile ayrıntıları tam olarak ortaya konamayan litolojilerden de RAMAN ölçümleri ve SEM-EDS analizleri yapılmış, anoksik ortam koşullarını gösterir veriler elde edilmiştir. Bunlara ek olarak, saha ve laboratuvar verilerine dayanarak çökel sistemi üzerinde modelleme oluşturulmuş, jeokimyasal çalışmalar (18O, 13C, 87Sr/86Sr izotopu ve esas oksit-iz element) kapsamında elde edilen bulgular ile birlikte geç Eosen-?erken Oligosen döneminde Akçapınar Formasyonu'nun sınırlı-kapalı koşullarda, sığ denizel-lagünel bir ortamda çökeldiği ortaya konmuştur.