Bir üniversite hastanesi aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının ve mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL CANDAN
Danışman: AYŞE SELDA TEKİNER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Son yüzyıl içerisinde görülen tıbbi gelişmeler ile infeksiyon hastalıkları önemli ölçüde kontrol altına alınmıştır. Bu amaçla infeksiyon zincirini kırmaya yönelik çalışmalar içerisinde erişkin bağışıklamanın çok önemli bir rolü bulunmaktadır. Çalışmamızda, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran hastaların erişkin aşıları hakkındaki bilgi düzeylerini, bu aşılarla aşılanma oranlarını saptamak, erişkin bağışıklama hakkında bireylerin farkındalıklarının arttırılmasına ve aşılama oranlarında artış sağlanmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma için 1 Ağustos 2016-30 Eylül 2016 tarihleri arasında, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran 18-65 yaş arası, psikiyatrik hastalık tanısı olmayan kişilerden ankete katılımları rica edilmiştir. Katılmayı kabul eden 279 kişiye; 6 adet sosyodemografik soru, 26 adet bireylerin erişkin aşıları hakkındaki bilgi düzeyi ve erişkin aşılanma durumlarını değerlendirme amaçlı olmak üzere toplam 32 sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi SPSS v15.0 for Windows paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmada tek yönlü varyans analizi ya da Ki-kare testi kullanılmıştır. Sonuçlar p<0,05 için istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 279 gönüllü katılmış olup, bunların 187'si (%67) kadın, 92'si (%33) erkektir. Çalışmaya katılanların yaş ortalamasının 38,3510,637 olduğu hesaplanmıştır. Çalışmaya katılanların 36'sının (%16,9) sağlık personeli olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılanların en çok bildiği aşıların grip, hepatit B ve tetanoz aşıları olduğu ve en çok da doktor aracılığıyla bilgi sahibi olunduğu görülmüştür. 209 kişinin (%74,9) herhangi bir erişkin aşısını yaptırdığı ve en çok yaptırılan erişkin aşılarının da tetanoz, hepatit B ve grip aşısı olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılanlardan 97'sinin (%34,8) grip aşısını erişkinlikte en az 1 kez yaptırdığı, yaş grupları ile arasında anlamlı fark olduğu, 40 yaş ve üzerinde grip aşısının yaptıranların oranının arttığı görülmüştür (p=0,036). Çalışmaya katılanlardan 59 kişinin (%21,1) erişkinlikte pnömokok aşısının gerekli olduğunu düşündüğü, yaş grupları arasında anlamlı fark olduğu, 50 yaş ve üzerinde pnömokok aşısının erişkinlikte gerekli olduğunu düşünenlerin oranının arttığı görülmüştür (p=0,022). 83 kişinin de (%29,7) HPV aşısının erişkinlikte gerekli olduğunu düşündüğü ve cinsiyet, eğitim seviyesi ve meslek ile aralarında anlamlı fark olduğu görülmüştür. HPV aşısının gerekli olduğunu düşünenlerin %89,2'si kadın olup (p<0,01), eğitim seviyesi lise ve üzerine doğru arttıkça HPV aşısının gerekli olduğunu düşünenlerin oranı artmaktadır (p=0,011). Sağlık personelinin çoğunluğunun da erişkinlikte HPV aşısının gerekli olduğunu düşündüğü görümüştür (p=0,002). Benzer şekilde hepatit B aşısının erişkinlikte gerekli olduğunu düşünenlere bakıldığında sağlık personelinin çoğunluğunun gerekli olduğunu düşündüğü (p=0,001) ve eğitim seviyesi arttıkça da hepatit B aşısının gerekli olduğunu düşünenlerin oranının arttığı görülmektedir (p=0,019). Sonuçlar: Çalışmamızda katılımcıların çoğunun erişkin aşılarının gerekli olduğunu düşündüğü ve erişkin aşılarından herhangi bir tanesini yaptırdığı görülmüştür. Ancak buna rağmen HPV ve 50 yaş üzerinde pnömokok, grip aşısı yaptıranların oranının yeterli düzeyde olmadığı, hatta zona aşısı yaptıran hiç kimsenin olmadığı görülmüştür. Sağlık çalışanları da dahil en çok bilinen ve en çok yaptırılan aşıların grip, tetanoz ve hepatit B aşıları olduğu görülmüştür. Sağlığın korunması ve arttırılması için multidisipliner bir ekip çalışması uygulayan aile hekimliğinin, erişkin bağışıklama konusunda bireylerin eğitilip bilinçlendirilmesi ve aşılama önünde engel teşkil eden unsurların tespiti ve ortadan kaldırılması için gerekli eğitimlerin verilmesi açısından anahtar role sahip olduğu ise açıktır. Anahtar Kelimeler: erişkin, bağışıklama, farkındalık