Hâkânî Mehmet Bey Dîvânı'nda din ve tasavvuf
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEK YILMAZ
Danışman: ABDULMECİT İSLAMOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hâkânî Mehmet Bey XVI. yüzyılda İstanbul'da yaşamış ve XVII. yüzyılın başında M.1606 yılında vefât etmiş klasik şiirin temsilcilerindendir. Şairin günümüze ulaşan üç eseri; edebiyatımızca tanınmasına vesile olan Hilye'si, Miftâhü'l-Fütûhat adlı hadîs-i erbaîn tercümesi ve de mürettep Dîvân'ıdır. Bu çalışmamızda, Hâkânî Mehmet Bey'in Dîvân'ında geçen dinî ve tasavvufî kavramlar ele alınmıştır. Baştan sona incelenen Dîvân'da şairin bu kavramları hangi anlamda kullandığı, uygun kaynaklar ışığında, kavramların birbirleri ile olan ilişkileri de göz önünde bulundurularak ortaya konulmuştur. Dîvân'da yer alan şiirler bize, Hâkânî'nin dinin hükümlerine bağlı, Allah aşkı, Peygamber sevgisi, Ehl-i Beyt muhabbeti ile dolu bir şair olduğunu göstermektedir. Dîvân'da bulunan iki na'tı, Âl-i Abâ'yı övdüğü, Alevî, Murtazavî olduğunu dile getirdiği, Kerbelâ'yı anlattığı şiirleri, ayet ve hadislerden yaptığı iktibaslar hep bu bağlamda şiirinde işlediği konular arasındadır. Dîvân'da bu çerçevede kullanılan kavramlar "Din" ana başlığı altında, Allah, melekler, peygamberler, kitaplar, kaza, kader ve diğer dinî kavramlar ve şahsiyetler, ayetler ve hadisler alt başlıklarında ayrı ayrı tespit edilmiştir. Hâkânî, dinin sadece zâhire ait olmadığını, bâtınî yönünün de bulunduğunu kalp ve gönül hayatının önemini, Hakk'ın müşahede edildiği bir ayna olan kainâta muhabbetle nazar edilmesinin gerekliliğini şiirlerinde dile getirmiştir. Şairin bir mutasavvıf olmamakla beraber vahdet-i vücûd çerçevesinde ele aldığı tasavvufî kavramlar tezimizde, vahdet-kesret, tecellî, aşk, didâr, fenâ-fenâfillâh, şeyh, sâlik, seyr ü sülûk, devr ve semâ gibi pek çok alt başlıkta tek tek belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler : Hakani Divan Din Tasavvuf