Türkiye'deki görme engelli yetişkinlerin eczacılık alanındaki ihtiyaçları üzerinde bir çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ECZACILIK İŞLETMECİLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL TEKİNER
Danışman: GÜLBİN ÖZÇELİKAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma Türkiye'de yaşayan 18 yaş üstü görme engellilerin eczacılık alanındaki ihtiyaçlarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın gerecini Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden basit rasgele örnekleme yöntemiyle seçilmiş yedi şehirdeki (Antalya, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Samsun) görme engelli dernek üyeleri arasından tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilmiş 287 görme engelliyle yüz yüze görüşme tekniğiyle yapılan anketler oluşturmaktadır. Anket soruları katılımcıların sosyodemografik özellikleri, görme engellilik süre ve nedenleri, kronik rahatsızlıkları, ilaç kullanım davranışları, kabartma yazı okuryazarlıkları, telefon/internet erişimi ve ileri teknolojili ürün kullanım durumlarına ilişkin bilgileri konu almaktadır. Veriler SPSS 15.0 İstatistik Paket Programı kullanılarak değerlendirilmiş; araştırma değişkenleri arasındaki karşılaştırmalar ki-kare analiz yöntemiyle yapılmıştır.Anket verilerine göre katılımcıların % 22,6'sı en az bir kronik rahatsızlığa sahip; % 57,8'i sağlık ve ilaç hakkında bilgileri doğrudan eczacıdan edinmekte; % 89,2'si ilaçlarını kendi başına ya da eşlik eden biriyle birlikte eczaneden almaktadır. İlaçlarını eczaneden alanların % 40,6'sı eczacının kendileriyle kurduğu iletişimi iyi, % 26,6'sı ise çok iyi olarak değerlendirmiştir. Bu değerlendirmeler ile şehirler arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur. Araştırmaya katılanların en sık kullandığı ilaç grubu (% 70) ağrı kesicilerdir ve ağrı kesici kullanımı ile eğitim düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur. Katılımcıların % 66,6'sı şurup kullanırken, % 39,7'si ise damla kullanırken zorluk çektiğini ifade etmiştir. Sağlık personelinin tavsiyesi olmadan kendi başına ilaç kullananların oranı % 22,3; kullandığı ilacın son kullanma tarihini takip etmeyenlerin oranı ise % 27,9'dur. Katılımcıların % 64,1'i kullandıkları ilaçla ilgili bilgilere sabit telefon/cep telefonundan, % 32,1'i körcül web sitelerinden, % 32,1'i kabartma yazılı çıktılardan, % 14,3'ü büyük yazılı çıktılardan, % 10,1'i ise CD vb. taşınabilir ses kayıtlarından ulaşmayı tercih etmektedir.Türkiye'deki görme engelli yetişkinlerin eczacılık alanındaki ihtiyaçlarının sağlık ve ilaç konusunda görme engellilere yönelik hazırlanmış güvenilir, kolay ulaşılabilir ve ekonomik bilgi kaynakları; görme engelliler konusunda eğitimli sağlık personeli; sağlık kurum ve kuruluşlarında görme engellilere yönelik uygun fiziksel alt yapı düzenlemeleri; uluslararası standartlara sahip kabartma yazılı ilaç kutuları ve görme engellilerin doğru ilaç kullanımına yönelik yüksek teknolojili aletler olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bugün Türkiye'deki görme engelli yetişkinlere sunulan eczacılık hizmetleri yetersizdir ve ilaç ambalajı üzerinde kabartma yazı kullanımı görme engellilerin sadece küçük bir kısmının ihtiyacına cevap vermektedir.