Vadeli Karbon Kontrat Fiyatlarının Analizi ve Değerlendirilmesi.

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OZAN NADİRGİL

Danışman: Fazıl Gökgöz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzün en ciddi ve karmaşık küresel sorunlarının başında gelen iklim değişikliği dünya genelinde ortalama sıcaklıkları ve deniz seviyesini yükselterek, iklim dinamiklerinde ve desenlerinde ciddi değişikliklere neden olup, hayatın her alanına etki eden ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Bu kapsamda, toplumlar gibi işletmeler de iklim değişikliğinin olumlu ve olumsuz etkilerine maruz kalmaktadır. İklim değişikliğine neden olan sera gazı emisyonlarının azaltılması için 1980'lerden itibaren artan bir ivme ile uluslararası alanda birçok adım atılmıştır. Bu doğrultuda, 2003 yılında kurulan ve 2005 yılında faaliyete geçen Avrupa Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS) ilk bölgesel emisyon ticaret sistemi olmuştur. Zaman içinde dünya çapında emisyon ticaret sistemlerinin yaygınlaşması ve bu piyasalara olan yatırımcı ilgisinin hızla artması ile bu piyasalarda işlem gören emisyon izin (karbon) fiyatlarının yalnızca bu sistemlerin ve iklim politikalarının başarısı için değil kirletici işletmeler, bireysel ve kurumsal yatırımcılar açısından da giderek artan kritik bir öneme sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çerçevede bu çalışma ilk uygulama kısmında, öncelikle 3 farklı kategoride 28 değişkenin ve AB ETS kapsamında faaliyet gösteren 14 farklı sektörün sektörel endeks getirilerinin karbon fiyatı ile olan karşılıklı ilişkisini, özgün olarak geliştirilen 13 denetimli makine öğrenimi (DML) yöntemi ile analiz etmiş ve elde edilen sonuçları kullanarak ikinci uygulama bölümünde, tekli ve çiftli veri ayrıştırma teknikleri, 4 farklı yapay sinir ağı modeli (ANN) ve genetik algoritma optimizasyonu kullanarak karbon fiyatı tahmini için 24 yeni denetimli ML modeli oluşturmuştur. Sonuçta, oluşturulan tüm modellerin tahmin doğruluğu ve model uygunluk performansları çeşitli metriklerle karşılaştırılmış ve en iyi performans gösteren modeller tespit edilmiştir.