HIPPARCOS katoloğunda yanlış kodlanmış olası örten çift yıldızların ayıklanması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2005

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İBRAHİM ÖZAVCI

Danışman: Selim Osman Selam

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Yüksek Lisans Tezi HIPPARCOS KATALOGU'NDA YANLIŞ KODLANMIŞ OLASI ÖRTEN ÇİFT YILDIZLARIN AYIKLANMASI İbrahim ÖZAVCI Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Astronomi ve Uzay Bilimleri Anabilim Dalı Danışman : Doç. Dr. Selim O. SELAM Bu tezde, HIPPARCOS uydusu tarafından ilk kez değişen yıldız olduğu ortaya konan ve değişim türleri otomatik bir sınıflama ile DSCT (5 Scuti'ler), BCEP (P Cephei'ler) ve RRC (C alt türü RR Lyrae'ler) olarak belirlenen zonklayan değişenler ve değişim türü kesinlik kazanmayan (HIPPARCOS kalaloğunda P olarak kodlanan) değişen yıldızlar arasından, gerçekte kısa dönemli örten çift olabilecek sistemlerin ayıklanması ve gerçek ışık değişim doğalarının ortaya konması üzerine bir çalışma yapılmıştır. HIPPARCOS uydusu tarafından keşfedilmiş ve ilgili kataloglarında DSCT, BCEP, RRC ve P olarak kodlanmış yıldızlar arasından, bu çalışmada tarif edilen seçim ölçütlerine dayanarak bir örnek grubu oluşturulmuştur. Öncelikle örnek grubu içerisinde yer alabilecek gerçek zonklayan değişenler Rucinski ve Duerbeck'in (1997) W UMa-türü sistemler için ortaya koyduğu Log P - (B-V) kalibrasyonundan gösterdikleri sapmalarla ayıklanmıştır. Sonrasında Selam'ın (2004) izlediği teknikle örten değişen adaylarının kendi aralarındaki alt tür ayıranı (belirlemesi) yapılmıştır. Bu işlemler sonucunda ilk seçim ölçütleri ile belirlenen yıldızlar arasından 27 adet örten çift adayının tamamının olası değen çiftler olabileceği belirlenmiştir. Bu sistemlerden 25 tanesinin HIPPARCOS fotometrik gözlemlerine dayalı ışık eğrileri Rucinski (1993b) yöntemi ile analiz edilmiş ve temel geometrik elemanları {q kütle oranı,/değme derecesi ve / yörünge eğim açısı) için ilk yaklaşım değerleri belirlenmiştir. Bu sistemlerden DN Boo ve FT UMa sistemleri için TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nde (TUG) yeni fotometrik gözlem verisi üretilmiş ve bu gözlemlerden oluşturulan üç renk (B, V, R) ışık eğrileri Wilson-Devinney ışık eğrisi analiz programının 2003 sürümüyle (WD-2003) analiz edilmiştir. 2005, 69 sayfa Anahtar Kelimeler: Örten değişen çift yıldızlar, W UMa-türü Çiftler, p Lyr-türü Çiftler, DN Boo, FT UMa