Gençlerin Gündelik Hayatında Rap Müzik: Rap Müzik Kültürü Bağlamında Nitel Bir Araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF SİNEM ARIKAN
Danışman: Filiz Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rap müzik, yalnızca sanatsal bir pratik değil; toplumsal yaşamla, toplumsal ilişkilerle, gündelik hayatla, kimlikle, benlikle ilişkili bir müzik türüdür. Bu müziği icra eden gençlerle ilişkili çalışmalar ise henüz ulusal sosyal hizmet araştırmasına konu olmamıştır. Ulusal literatürdeki boşluğu odağa alan bu araştırmanın temel amacı; rap müzik yapan gençlerin gündelik hayat ile ilişkisi bağlamında kentsel mekanlardaki müzik deneyimlerinin özünü keşfetmektir. Dolayısıyla araştırmanın yoksulların yaşadığı kentsel mekanlarda, gettoda yaşayan, rap müzik yapan gençler için rap müziğin anlamını, müzik aracılığıyla ifade ettiklerinin neler olduğunu, müziğin kimlik – mekân- gündelik hayat pratikleri ile ilişkisi bağlamında nasıl üretildiğini baskı karşıtı sosyal hizmet perspektifiyle anlamaktır. Baskı ve ayrımcılık karşıtı sosyal hizmet ve gündelik hayat sosyolojisinin kavramsal ve kuramsal temelini odağa alan bu çalışmada fenomenolojik nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Rap müzik üreten 23 gençle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler ve saha gözlem notlarıyla elde edilen verilerin MAXQDA programı kullanılarak tematik analizi yapılmıştır. Bu araştırma Türkiye'de rap müziğin underground olarak nitelenen bir formdan anaakımlaşmaya doğru bir seyir izlediğini göstermiştir. Bu müziğin gelişmesinin ve gençler arasında yaygınlaşmasının nasıl olduğuna dair bulgular araştırmada öne çıkmıştır. Rap müziğin gençlerin yaşamlarında nasıl bir yer tuttuğu, müzik üretim süreçlerine nasıl dahil oldukları ve bu sürecin aşamalarına dair deneyimleri anlatılarına yansımıştır. Gençlerin gündelik hayat deneyimine temel oluşturan güçlükleri ve sorunlarıyla baş etmede dolayısıyla kendilerini, yaşamlarını, hayallerini, beklentilerini anlatmada rap müzik, önemli bir ifade aracıdır. Gençlerin kimlik ve benlik gelişimlerinde, toplumsal hayata katılım süreçlerinde, mekanla, çevreleriyle kurdukları ilişkide rap müziğin önemli bir yeri olduğu ortaya çıkmıştır. Rap müzik yapan gençlerin gündelik hayat- mekan – kimlik- müzik kesişimselliğindeki deneyimlerine ve bu deneyime temel oluşturan etkileşimsel süreçlere baskı karşıtı uygulama perspektifinden eleştirel gözle bakan bu çalışma, gençlerin duyulmamış seslerini görünür kılmak açısından oldukça önemlidir. Sonuç itibariyle rap müzik; öznelerinin perspektifinden görünüm sunan bir kültürel veri sunmasının yanısıra sosyal müracaatçılarının karşı karşıya oldukları sorunları aşmaya yönelik bir pratik ve irade beyanı, bu sorunların çözümüne yönelik müdahalelerde uzmanların kullanabileceği dönüştürücü pratik bir araç olarak sosyal hizmet araştırma ve uygulamalarında yeni ufuklar vaat etmektedir. Daha önce bu gençlerle herhangi bir araştırmanın, ulusal sosyal hizmet literatüründe yer almadığı düşünüldüğünde bu çalışmanın, literatürde önemli bir boşluğu doldurması, bu alanda yeni çalışmaların yapılmasına olanak sağlaması umut edilmektedir.