Samsun ve Hatay illerindeki göçmen kuşlarda önemli bazı zoonotik virusların araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VİROLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SABRİ HACIOĞLU

Danışman: AYKUT ÖZKUL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yeni ve yeniden çıkan hastalıklar, insan ve hayvan sağlığını tehdit ettiğinden tüm dünyada araştırılması öncelikli patojenler arasında bulunmaktadır. Bu patojenlerin ülkelere nasıl geldiği ve bulaşma siklusunun nasıl olduğu yapılan araştırmalar ile aydınlatılmaya çalışılmaktadır. Bu patojenlerin taşınmasında göçmen kuşlar önemli bir rol oynamaktadır. Bu tez çalışması kapsamında da göçmen kuşların kullandığı göç rotaları incelenerek Samsun ve Hatay illerindeki kuşlardan Flavivirus, Nairovirus ve Phleboviruslerin araştırılması amacıyla numuneler toplandı. Toplamda 117 kuştan elde edilen 464 numuneye belirtilen virus aileleri için RT-PCR ve Zika virus için Real Time RT-PCR yöntemleri kullanılarak analizler yapıldı. Hatay'dan toplanan bir kartalda Batı Nil Virusu tespit edildi. Yapılan genetik analizlere göre de Genetik Hat 1 Alttip 1a olarak sınıflandırıldı. Hatay'dan toplanan üç kuşta (flamingo, pelikan ve leylek) ve Samsun'dan toplanan 14 kuşta (4 ördek, 5 keklik, 4 bıldırcın ve 1 güvercin) ise Toscana virus (TOSV) tespit edildi. Samsun bölgesinden toplanan kuşların %25'i TOSV yönünden pozitif bulunduğundan bu hastalığa dikkat edilmesi gerekmektedir. Yapılan analizlere göre de Hatay'dan bir kuş Genotip A ve geri kalan 16 kuş ise Genotip B olarak sınıflandırılmıştır. Pozitif tespit edilen dokular hücre kültürlerine inokule edildikten sonra güvercin, ördek ve kekliğe ait organlardan TOSV izolasyonu yapılmıştır. Kuşlarda tespit edilen BNV ve TOSV ile ülkemizde bu hastalıkların sirkülasyonunda kuşların rolleri olabileceği görüldü. Ayrıca bu çalışma ile dünyada ilk defa kuşlarda TOSV tespiti yapılmıştır. Bu bulgu ile kuşların TOSV sirkülasyonuna katıldığı ve virusun ülkeler arasında vahşi/göçmen kuşlar aracılığıyla taşınabileceğine dair kanıt elde edilmiştir Keywords: Arbovirus, Migrating Birds, Toscanavirus, West Nile Virus, Wildlife.