Hakimlerin ve meslek elemanlarının cinsel istismar mağduru çocuklarla yapılan adli görüşmeye ilişkin değerlendirmeleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN BATMAN
Danışman: ELİF GÖKÇEARSLAN ÇİFCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; cinsel istismar mağduru çocuklarla yapılan adli görüşmelere ilişkin hakim ve meslek elemanlarının (çocukla adli görüşme gerçekleştiren) değerlendirmelerinin alınması ve yanıtlarının literatür kapsamında değerlendirilmesidir. Bunun yanında mevcut uygulamanın sistem kuramı yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmesidir. Araştırma da karma araştırma modelinden açımlayıcı (exploratory) desen kullanılmıştır. Araştırma verileri nitel ve nicel olmak üzere iki yöntemle toplanmıştır. Nitel verilere benzeşik örneklem ile ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında alınan izin ile İstanbul da bulunan üç büyük adliyede görev yapan 18 hakim ve 25 meslek elemanı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşülmüştür. Katılımcıların 17'si kadın, 26'sı erkektir. Araştırma verilerinin analizi Maxqda 2020 nitel veri analiz programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen araştırma sonucunda cinsel istismar mağduru çocukla adli görüşme eğitimini hakimlerin çoğunun yeterli, meslek elemanlarının yarısından fazlasının ise yetersiz bulduğu belirlenmiştir. Meslek elemanları bundan sonraki eğitim programlarında daha fazla uygulama yapılması gerektiğini belirtmiştir. Eğitime hakimlerin yarısından fazlasının katılmamış olduğu ve eğitime katılmayan hakimlerin çocuk dostu adli görüşme odalarını kullanmak konusunda isteksiz oldukları belirlenmiştir. Hakim ve meslek elemanlarının ergen çocukların verdiği ifadeye şüphe ile yaklaştıkları, ergenlerin baskı ve yönlendirme gibi gerçek dışı ifade verdiklerini düşündükleri görülmüştür. Çocukla yapılan adli görüşmenin değerlendirilmesi konusunda hakim ve meslek elemanlarının çoğu genel tutarlılığa baktıklarını ifade etmişlerdir. Ancak cinsel istismar mağduru çocukların ifadelerinin değerlendirilmesinde hakim ve meslek elemanları tarafından kullanılan bilimsel bir ölçek, form vb.'ne rastlanılmamıştır. Araştırmada tespit edilen bir diğer veri hakimlerin iş yüküne yöneliktir. İstanbul'da bir hakimin ayda ortalama 60 davaya baktığı bu durumun hakimler üzerinde zaman baskısına yol açtığı tespit edilmiştir. Meslek elemanlarının adli sistem içinde görev tanımlarının net olmamasından kaynaklı duruşmalarda birtakım sorunlar yaşandığı ifade edilmiştir. Hakim ve meslek elemanları arasında güç savaşına benzer durum mevcut sorunlardan biri olarak tespit edilmiştir. Yasal düzenlemelere rağmen çocukla birden fazla kez görüşme yapılmaya devam edildiği belirlenmiştir. Adli görüşme odalarında bazen teknik aksaklıkların yaşandığı ve bu durumun zaman kaybına ve çocukta ikincil mağduriyetlere yol açtığı ifade edilmiştir. Katılımcıların yarısından fazlası çocukların adli muayenesi konusunda önce kendileriyle adli görüşme gerçekleştirilmesi ve ardından muayenelerinin yapılması fikrini dile getirmiştir. Meslek elemanlarının yarısından çoğu çocukla adli görüşmenin adliye ortamında gerçekleştirilmesinin çocuklar üzerinde fiziksel, sözel şiddete maruz kalma, şikayetinden vazgeçme konusunda tehdit edilme vb. riskler taşıyabileceğini belirtmiştir. Araştırmada çıkan bir diğer veri avukatların rolüne ilişkindir. Meslek elemanlarının bir kısmı çocuğun ailesi tarafından özel tutulan avukatın baro tarafından görevlendirilen avukata kıyasla çocuğun dosyası hakkında daha fazla bilgiye sahip olduğunu ve çocuğun adliye ortamında şüphelinin yakınları ile bir araya gelmemesi için gerekli önlemleri aldığını dile getirmiştir. Anahtar Sözcükler: Adli görüşme, çocuk, istismar, kanıt, sistem kuramı.