Antibiyotik direnci oluşturan etkenlerin meta analizi ile sistematik incelenmesi ve eczacının içinde olduğu antibiyotik yönetim modeli oluşturulması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ECZACILIK İŞLETMECİLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EDA AYDIN GÜLDÜR

Danışman: GÜLBİN ÖZÇELİKAY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Antibiyotik direnci sağlık hizmetlerinde karşılaşılan önemli sorunlardan biridir. Yeni antibiyotiklerin araştırılma ve geliştirilmesinde azalma söz konusu olduğundan antibiyotik direnci toplum sağlığını tehdit eden bir unsur haline gelmiştir. Bu nedenle toplumda sıklıkla gözlenen hastalıkların tedavisi gittikçe zorlaşmakta ve antibiyotiğe dirençli bakteriler nedeni ile hastanede yatış süresinin uzamasına, istenmeyen sonuçlara neden olmaktadır. Antibiyotik direnci çoğunlukla yanlış antibiyotik kullanımına bağlanmakla birlikte dirence etki eden pek çok faktör bulunmaktadır. Bu doktora tezinde antibiyotik direncini etkileyebilecek tüm faktörlerin meta analizi ile sistematik olarak incelenerek bu faktörler arasında eczacının müdahil olabileceği alanların tespit edilmesi ve eczacı liderliğindeki antibiyotik yönetim programlarının antibiyotik tüketimi ve direnci üzerine etkisinin incelenerek antibiyotik yönetim modeli oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışmada önceden belirlenen anahtar kelimeler ve dahil etme kriterleri doğrultusunda ScienceDirect, PubMed ve MEDLINE veri tabanlarında literatür araştırması yapılmıştır. Elde edilen litaratürler Mendeley programına aktarılarak incelenmiş ve analize dahil edilmesi planlanan çalışmalar belirlenmiştir. Literatür inceleme aşaması PRISMA akış diyagramı ile verilmiş, meta analizi ise R programı ve rastgele etki modeli kullanılarak yapılmıştır. Heterojenlik analizi için I2 istatistiğine bakılmıştır. Tüm çalışmaların kalite değerlendirmesi çalışma türüne özel ölçek kullanılarak yapılmıştır. Bu çalışma ile antibiyotik kullanımının dirence neden olduğu, antibiyotik uygulama yolu ve dozunun ise direnci etkilediği tespit edilmiştir. Eczacı liderliğindeki antibiyotik yönetim programları antibiyotik tüketimini ve tedavi süresini azaltmakta, akılcı antibiyotik kullanım oranını artırmaktadır.