Farklı pamuk çeşitlerinde ın vıtro sürgün rejenerasyonu ve Agrobacterium tumefaciens aracılığıyla gen aktarımı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ziraat Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE ANAYOL

Danışman: SEBAHATTİN ÖZCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Diğer birçok bitki türüyle karşılaştırıldığında pamuk bitkisinde adventif sürgün rejenerasyonu ve gen aktarımı oldukça zordur. Bu çalışmada ülkemizde yaygın olarak üretilen pamuk çeşitlerinin farklı eksplantları farklı besin ortamlarında kültüre alınarak gen aktarımına uygun adventif sürgün rejenerasyonu ve Agrobacterium tumefaciens ile gen aktarım yöntemi geliştirilmesi hedeflenmiştir. En yüksek sürgün rejenerasyonu BAP içeren besin ortamlarından elde edilmiştir. Çeşitler arasında önemli farklılıklar kaydedilirken, en yüksek rejenerasyon oranı Coker 312 ve GSN-12 çeşitlerinin sürgün ucu ve kotiledon boğum eksplantlarından elde edilmiştir. İlave olarak, A. tumefaciens ile gen aktarımı için sürgün uçları en iyi eksplant olarak belirlenmiştir. Yine bu çalışmada cry1Ac ve bar genlerinin pamuk çeşitlerine A. tumefaciens ile aktarılarak böceklere dayanıklı ve herbisite toleranslı bitkilerin elde edilmesi amaçlanmıştır. Bunun için öncelikle pJIT61 klonlama plazmidinde AoPR1-Cry1Ac ve CaMV 35S-Cry1Ac ekspresyon kasetleri oluşturulmuştur. Daha sonra bu kasetler restriksiyon enzimleriyle kesilerek pTF101.1 binari transformasyon vektörlerinin bar genini de içeren T-DNA bölgesine klonlanmıştır. Klonlamadan sonra bu plazmidler elektroporasyon ile farklı Agrobacterium tumefaciens hatlarına aktarılarak pamuk çeşitlerine gen aktarımında kullanılmıştır. pTF101.1 AoPR1-Cry1Ac, pTF101.1 35S-Cry1Ac, pk2Ac 35S-Cry1Ac ve pRD400 AoPR1-Cry1Ac vektörlerini taşıyan GV2260 ve LBA4404 A. tumefaciens hatlarıyla STN 468, Özbek 100, Ayhan 107 ve GSN 12 çeşitlerinin sürgün ucu eksplantlarının inokülasyonu sonucunda toplam 133 adet transgenik adayı bitki elde edilmiş ve bunlarında 48 adedinin kesin transgenik olduğu PCR analizleriyle teyit edilmiştir. Biyotest çalışmalarında elde edilen bitkilerin bir kısmının Spodoptera exigua ve S. littoralis larvalarına karşı %100 oranında dayanıklılık gösterdiği belirlenmiştir.