Aşı karşıtlığına iletişimsel bir yaklaşım: Türkiye'de aşı karşıtı instagram hesapları örnekleri üzerine bir inceleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM UTANIR ALTAY
Danışman: Melike Aktaş Kuyucu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yeni iletişim teknolojilerinin özellikle Web 2.0'ın kamulara sunmuş olduğu içerik üreticiliği rolü ve sağlık alanında yaşanan paradigma kaymasıyla birlikte, bilim ve otoritenin meşruiyetini sorgulayan postmodern sağlık paradigması ön plana çıkmış ve bu durum sosyal ağlarda bireylerin kendilerini birer "uzman" olarak sunmalarına olanak tanımıştır. Her bireyin içerik üreticisi olduğu sosyal medya bağlamında "yanlış bilgi" bilmenin farklı bir yolu olarak ele alınmıştır. Ülkemizde 2010 yılında karşılaşılan, COVID-19 pandemisi ile sosyal medyada daha fazla görünür olan aşı karşıtlığı, kamu sağlığını tehdit etmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Instagram uygulamasında aktif olarak paylaşım yapan ve tez araştırması için seçilen _dobraanne_, yeminlianne, isuda, vitamingiller.hq ve ehli_tahkik_anne isimli aşı karşıtı hesaplar, tematik analiz yöntemiyle ele alınmıştır. Söz konusu hesapların pandemi öncesi ve pandemi dönemi (2018-2019/2019-2020) yaptıkları iki yıllık paylaşımlarında aşı karşıtlığı konusunu ne şekilde ele aldıkları bu tez çalışmasının tartışma konusunu oluşturmaktadır. Araştırma soruları etrafında, tez çalışmasının bulgularında dört kategori ön plana çıkmıştır ve bunların; aşı karşıtlarının kendilerini tanımlama ve tanıtma biçimleri, aşı karşıtı olma gerekçeleri, ikna etme taktikleri ve koronavirüs söylemleri'nin olduğu görülmüştür. Söz konusu dört kategorinin temaları da incelendiğinde, Türkiye'de aşı karşıtlığının makro anlamda "güvensizlik" kavramı üzerine kurulu olduğu anlaşılmıştır. Farklı bir ifadeyle Türkiye'de aşı karşıtlarının sağlık otoritelerine ve tüm aşı içeriklerine karşı güvensizlik içerisinde olduğunu söylemek mümkündür. Bu bağlamda tez çalışması, aşı karşıtlarının hakikat sonrası ortamda birer yankı odası oluşturarak karşıtlık konusundaki "bilgi"lerini nasıl yeniden ürettiklerini ve yaygın aşı karşıtı taktikleri nasıl kullandıklarını anlayarak, sağlık iletişimi konusunda kamu sağlığı adına bir eylem önerisi sunmayı amaçlamaktadır. Kata'nın (2012) da vurguladığı gibi ötekileştiren bir dilden kaçınarak taraf ya da karşıt olmaktan ziyade kamu sağlığının geliştirilebilmesi için yaygın aşı karşıtı taktiklerin/tekniklerin farkındalığını arttırmak gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: sağlık iletişimi, kamu sağlığı, aşı karşıtlığı, COVID-19 pandemisi, post-truh