Sedir kabuklu biti Torosaspis (Acanthomytilus) cedricola (Balachowsky&Alkan) (Hemiptera:Diaspididae)'nın Türkiye'deki yayılışı ve Ankara koşullarında biyo-ekolojisi üzerine araştırmalar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZLEM ŞAHİN DOSTBİL

Danışman: SELMA ÜLGENTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Torosaspis (Acanthomytilus) cedricola (Balachowsky&Alkan) Türkiye'de sedir ağaçlarının önemli zararlılarından biridir. Bu çalışmanın birinci bölümünde doğal sedir ormanları, farklı bölgelerdeki ağaçlandırma ve kentsel yeşil alanlardaki T. cedricola'nın yayılış alanları belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci kısmında 2008-2009 yıllarında Ankara koşullarında (Fakülte, ODTÜ Kampüsü, OGM Kampüsü, Kurtuluş Parkı) Cedrus libani A. Rich. üzerinde T. cedricola'nın biyo-ekolojisi incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü aşamasında T. cedricola'nın biyolojik dönemlerinin morfolojileri belirlenmiştir. Son olarak, kükürt, kükürtdioksit ve toz gibi hava kirlilik etmenlerinin kabuklubit populasyonu üzerine etkileri araştırılmıştır.T. cedricola, sahilden itibaren 1700 m yükseklikteki alanlarda belirlenmiştir. Doğal sedir ormanlarında kabuklubitin yaygın olduğu ancak, populasyonunun düşük olduğu bulunmuştur. Şehir merkezleri ve ağaçlandırma alanlarındaki sedirlerde T. cedricola populasyonunun yüksek ve yaygın olduğu gözlenmiştir. T. cedricola, Ankara ilinde döllenmiş dişi olarak kışlamakta ve yılda iki döl vermektedir. Cinsiyet oranı dişi lehine olup, eşeyli olarak çoğalmaktadır. Hareketli larva çıkışı mayıs- haziran ve temmuz- ağustos aylarında olmak üzere iki defa görülmektedir. Sedir Kabuklubitinin doğal düşmanları olarak Adalia bipunctata (L.), Chilocorus bipustulatus (L.), Exochomus quadripustulatus (L.), Harmonia quadripunctata (Pont) (Coleoptera: Coccinellidae) Cybocephalus fodori minör (Endrödy) (Coleoptera: Cybocephalidae) ve Coccophagoiges moeris (Walker) (Hymenoptera: Aphelinidae) türleri tespit edilmiştir. Doğal düşmanların kabuklubit populasyonu üzerindeki etkisi yüksek bulunmamıştır. Kükürtdioksit ve tozun hem kabuklubit hem de doğal düşmanlarının populasyonlarını düşürdüğü tespit edilmiştir.