Kadınlarda kaygı düzeyi ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin sosyal hizmet ihtiyacı ile değerlendirilmesi: Bir sağlıklı hayat merkezi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ TAHTACI
Danışman: Emine Özmete
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sağlığın en önemli bileşenlerinden olan ruh sağlığı, kişisel düzeyde bireylerin iyi oluşu yanında, toplumsal refah içinde vazgeçilmez bir alanı ifade eder. Bununla birlikte, genel sağlık uygulamaları içerisinde ruh sağlığı henüz istenilen düzeye ulaşabilmiş değildir. Ulusal ve uluslararası düzeyde yürütülen epidemiyolojik çalışmaların ortaya koyduğu üzere, yaygın ruhsal bozuklukları ifade eden duygudurum bozuklukları ve kaygı (anksiyete) bozuklukları oranlarında kadınlar, genel toplum ortalamasından oldukça daha yüksek prevalans oranları göstermektedir. Türkçede iç sıkıntısı, kaygı, bunaltı gibi sözcüklerle ifade edilen kaygı, fiziksel ve ruhsal bir bütünlüğü ifade eden insan organizmasında değişik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan gerilimlerin yol açtığı acı verici duygusal bir deneyim olarak tanımlanmakta ve bireyin sağlığını ve yaşantısını olumsuz etkilemektedir. Kaygı (Anksiyete) bozuklukları, başta depresyon olmak üzere diğer ruhsal rahatsızlıklar ile güçlü komorbidite ilişkileri sergilemekte ve var olan tabloyu daha ağır hale getirebilmektedir. Nedenleri, işleyişi ve sonuçları üzerine çok sayıda araştırma yürütülen kaygının benlik saygısı ile olan ilişki ve etkileşimleri de araştırmacılarca çalışılmakta, aralarındaki bağ anlaşılmak istenilmektedir. Bireyin kendisini değerlendirmesinden doğan memnuniyet derecesi olarak ifade edilen benlik saygısının, ruhsal rahatsızlıklara zemin hazırlayan bir kırılganlık faktörü olduğu çeşitli araştımacılar tarafından ortaya konulmuştur. Bununla birlikte ulusal ve uluslararası düzeyde literatür incelendiğinde kaygı ve benlik saygısı arasındaki ilişkiyi konu edinen çalışma sayısının sınırlı olduğu, bu ilişkiyi kadınlar bağlamında ele alan çalışma sayısının ise çok daha sınırlı olduğu görülmüştür. Bu çalışmada, Konya İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı olarak faaliyet göstermekte olan Karatay 01 No.'lu Nakipoğlu Sağlıklı Hayat Merkezi Psikososyal Danışmanlık Birimleri'ne başvuran 18-65 yaş arası kadınlarda kaygı düzeyi ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin sosyal hizmet ihtiyacı ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmada yöntem olarak nicel araştırma yöntemlerinden olan "ilişkisel tarama modeli" kullanılmıştır. Araştırma da aydınlatılmış onam formuna ek olarak Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri, Beck Kaygı (Anksiyete) Ölçeği ve Kadınların Sosyal Hizmet İhtiyacının Belirlenmesine Dair Form olmak üzere dört farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Form ve envanterler araştırmanın örneklemini oluşturan 168 kadına uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler "SPSS (Statistical PackageforSocialSciences) for Windows 25.0" programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda kadınların; çalışma durumu, gelir durumu, gelir memnuniyet durumu, sigara kullanımı, geçmişte fiziksel aile içi şiddete maruz kalma durumu, geçmişte ekonomik aile içi şiddete maruz kalma durumu, halen psikolojik aile içi şiddete maruz kalma durumu ile kaygı envanteri puan sıra ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Araştırma sonucunda kadınların; yaşları, medeni durumları, çocuk sayısı, meslekleri, gelir memnuniyet durumu, sigara kullanımı, geçmişte fiziksel aile içi şiddete maruz kalmaları, geçmişte psikolojik aile içi şiddete maruz kalmaları, geçmişte ekonomik aile içi şiddete maruz kalmaları, halen psikolojik aile içi şiddete maruz kalmaları ile benlik saygısı ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel yönden anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Araştırmada kullanılan kaygı (anksiyete) ölçeği ve benlik saygısı envanterinin yüksek derecede güvenilir olduğu belirlenmiştir. Araştırmada kullanılan envanter ortalama değerlerinin, kaygı envanteri için, 20,82±12,97; benlik saygısı envanteri için 54,49±22,54 olduğu bulunmuştur. Araştırmaya katılan kadınların kaygı düzeyleri ile benlik saygısı düzeyleri arasındaki ilişki değerlendirilmiş olup; kaygı ile benlik saygısı arasında istatistiksel yönden anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki (r=-0,419, p<0,05) bulunmuştur. Araştırmaya katılan kadınların ilk üç sırada gelen sosyal hizmet ihtiyacının oransal olarak sırası ile bireysel psikolojik danışmanlık, aile danışmanlığı ve ekonomik yardım olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda ruh sağlığı hizmet sunum sistemlerinin geliştirilmesi başta olmak üzere, genel toplum ruh sağlığını iyileştirmeye dönük makro, mezzo ve mikro düzeyde çeşitli öneriler geliştirilmiştir.