Yirminci yüzyıl İrlanda tiyatrosunda hiciv dilinin biçembilimsel olarak incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BATI DİLLERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YASEMİN ŞANAL

Danışman: NAZAN TUTAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 20. Yüzyıl İrlanda Tiyatrosunda hiciv dilini biçembilimsel yöntemle incelemeyi ve İrlanda Tiyatro hareketinin İrlanda halkında yaratmak istediği milli benlik duygusunun, John Millington Synge'in The Playboy of The Western World, Sean O'Casey'nin The Plough and The Stars, Brendan Behan'ın The Hostage, Brian Friel'ın Translations ve Martin McDonagh'nın The Lieutenant of Inishmore adlı oyunlarında hiciv yoluyla nasıl ele alındığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yazarların vermek istedikleri mesajlara uygun olarak dili ne şekilde kullandıklarını tespit edebilmek amacıyla oyun metinlerindeki kurgusal diyaloglar edimbilimin öne sürdüğü söz-eylem kuramı, iletişimde işbirliği ilkesi ve konuşma kuralları, nezaket-nezaketsizlik ilkesi, konuşma sırası ve güç ilişkileri gibi edimbilim ve söylem çözümlemesinin öne sürdüğü yaklaşımlardan faydalanılarak incelenmektedir. Tezde, İrlanda Tiyatrosunun 20. yüzyılın başından itibaren geçirdiği gelişim, hicvin edebiyattaki yeri, tiyatro ile ilişkisi ve biçembilimsel çerçevede ne şekilde incelenebileceği ele alındıktan sonra, Synge, O'Casey, Behan, Friel ve McDonagh'nın oyunları, bu yazarların 'İrlandalılık' temasını nasıl hicvettiklerini anlayabilmek amacıyla oyunlardaki karşılıklı konuşmaların incelenebilmesi, kişiler arası ilişkilerin aydınlatılabilmesi ve kurgusal diyalogların taşıdıkları mesajlarının daha iyi anlaşılabilmesi için John L. Austin, John R. Searle, Paul Grice, Geoffrey Leech, Penelope Brown, Stephen Levinson, Harvey Sacks, Emanuel A. Schegloff ve Gail Jefferson'ın öne sürdüğü kuramlar ışığında biçembilimsel bir incelemeye tabi tutulmaktadır. Çalışmanın sonucu bu yazarların, İrlanda halkında ulusal bir bilinç oluşturmak amacıyla İrlandalıları ve İrlandalılığı yüceltip idealleştirmek yerine, oyunlardaki kurgusal diyaloglar aracılığıyla toplumda gördükleri her türlü yanlışı, haksızlığı, eksikliği ve aksaklığı hicvetmek suretiyle insanlara kusurlarını ve hatalarını göstererek bir farkındalık yaratmayı ve bu kusurların düzeltilebilmesi için kalıcı bir adım atılmasını sağlamayı amaçladıklarını göstermiştir.