Lepomis gibbosus türünün ekosistem bazında istila başarısının değerlendirilmesinde gen ekspresyon profillerinin karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞÇE AYGEN

Danışman: EMRE KESKİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada yabancı bir tatlısu balığı türü olan güneş balığı L. gibbosus Muğla'nın Sarıçay deresi havzasında istilaya başladığı yerlerden biri olduğu düşünülen Akgedik rezervuarından derenin denize doğru devam eden bölümlerde yayıldığı alanlara kadar toplanarak istilacı davranışa etki eden büyüme (GH, IGF-I), üreme (FSH, Activin), stres (HSP70, HSP90), beslenme (CART ve NPY) ve agresiflik (5-HT, GABA) ile ilişkili genlerine bakılarak gen ekspresyonu çalışması yapılmış ve türün istila başarısının altında yatan nedenler genetik temelde anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla söz konusu rezervuardan ve dereden belirlenen 3 istasyondan L. gibbosus örnekleri elektroşok cihazı ile yakalanmıştır. Yakalanan balıklardan kas ve beyin dokusu örnekleri alınmıştır. Alınan kas dokuları tür bazında teşhis için kullanılmış ve filogenetik analizi yapılmıştır. Beyin dokularından ise RNA izolasyonu, cDNA sentezi ve Real-Time PCR ile uygulamaları ile genlerin mRNA ekspresyon seviyeleri belirlenmiştir. Büyüme parametreleri bakımından istasyon bazında (D1, D2, D3) GH p 0.05). IGF-I mRNA seviyesi en yüksek D2 grubunda tespit edilmiştir. Üremeye (FSH, Activin) ve agresif davranışa (5-HT, GABA) etki eden hormonlara ait genlerin her 3 istasyon bazında önemli farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Stresle ilişkili hormonlara ait genlerin (HSP70 ve HSP90) D3 grubu hariç diğer gruplarda p > 0.05'e göre önemli bir farklılık gösterdiği görülmemiştir. Sonuç olarak, çoğu literatürde istilacı bir tür olduğu rapor edilen L. gibbosus farklı ekosistem bazında (Sarıçay deresi havzası) değerlendirildiğinde büyüme, üreme, beslenme ve agresif davranışa etki eden hormonlara ait genlerin ekspresyon seviyelerinin önemli derecede arttığı, D3 grubunda ise ortam koşullarından dolayı stres hormonlarına ait genlerin ekspresyon seviyelerindeki değişimin diğer istasyon gruplarına göre daha anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır.