6-12 yaş arası dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış çocuklarda ekran maruziyeti ve anne-baba internet güvenliği ve bilinçli internet kullanımı bilgisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLGEHAN BETÜL BİÇER
Danışman: BETÜL ULUKOL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Bu çalışmada DEHB ile günümüz teknolojisi, ekran maruziyeti, oyun alışkanlıkları, dijital oyun bağımlılığı ve ebeveynlerin internet güvenliği, bilinçli internet kullanımı arasındaki ilişkiyi saptamayı amaçlamaktadır. YÖNTEM: Araştırmanınçalışma grubu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi (AÜTF) Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıklarına başvuran ve burada ilk kez DEHB tanısı alan hastalar arasından, kontrol grubu ise AÜTF Sosyal Pediatri Bilim Dalı polikliniğine başvuran, herhangi bir yakınması olmayan çocuklar arasından seçilmiştir. Vaka ve kontrol gruplarının örneklem büyüklüğü Epiİnfo 7 elektronik istatistik programında StatCalc- Sample Size and Power menüsü kullanılarak hesaplanmıştır. Fleiss w/CC'ye göre örneklem büyüklüğü vaka ve kontrol gruplarında 46 kişi olmak üzere toplam 92 kişi olarak belirlenmiştir(78). Her iki grup ebeveyn ve çocukların demografik bilgileri, ekran maruziyetinin sorgulanması, dijital oyun alışkanlıklarının değerlendirilmesi, "ebeveyn internet güvenliği ve bilinçli internet kullanımının değerlendirilmesi" başlıklı standart anket formu ile sorgulanmıştır. Kontrol grubu belirlenmeden önce kontrol grubu ebeveynlerine ayrıca "Yenilenmiş Conners Ebeveyn Değerlendirme Ölçeği" uygulanmıştır. DEHB açısından risk taşıyan çocuklar çalışma dışı bırakılmıştır. Çocukların oynadıkları oyunlar PEGİ sınıflandırmasına uygun olarak gruplara ayrılmış, hem içindeki bulundukları gruplar hem de her grupta yer alan oyun sayıları dikkate alınarak değerlendirilmiş ayrıca dijital oyun bağımlılığı ölçeği ile politetik tanıya göre oyun bağımlılığı değerlendirilmiştir. SONUÇLAR: Çalışmamızda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve kontrol grupları arasında sosyodemografik özelliklere açısından karşılaştırıldığında çocuğun yaşı, baba eğitim düzeyi, anne ve baba sağlık durumları, evde yaşayan çocuk sayısı, aylık gelir, anne ve baba yaşları, evde yaşayan çocuk sayısı, tek çocuk olma durumu ve ilk çocuk olma durumu açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. DEHB grubunda annenin eğitim düzeyi kontrol grubuna gore anlamlı olarak düşük saptanmıştır.Literatürle uyumlu olarak DEHB grubunda kız-erkek oranı 1/3 bulunmuştur. Ekran maruziyet süreci değerlendirildiğinde AAP'nin önerdiği 18 ay erken ekran maruziyeti için sınır değer kabul edildiğinde erken ekran maruziyeti sıklığı DEHB grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Dijital medyayla tanışmanın her iki grupta da en sık olarak televizyon aracılığıyla gerçekleştiği, her iki grupta da dijital medyanın avutma aracı olarak kullanıldığı görülmüştür. Oyun alışkanlıkları açısından bakıldığında DEHB grubunda 2 saat ve üzerinde oyun oynama sıklığı, aralıksız oyun oynama sıklığı kontrol grubuna gore daha fazla saptanmıştır. DEHB grubu daha çok online oyunlar tercih ederken, kontrol grubunun daha çok offline oyunlar tercih ettiği görülmüştür.Dijital Oyun bağımlılığı ölçeği doğrultusunda DEHB grubunda oyun bağımlılığı sıklığı kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. DEHB grubunda şiddet içeren oyun oynama sıklığı kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksektir.Video oyun türleri DEHB grubunun açısından savaş, strateji, dövüş ve yarış oyunlarını kontrol grubuna göre daha sık oynadığı saptanmıştır. DEHB ve kontrol gruplarının ebeveynlerinin internet güvenliği ve bilinçli internet kullanım bilgisi karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Ancak DEHB ve kontrol gruplarının ebeveynlerinin güvenli ve bilinçli internet kullanımı vetutumları açısından karşılaştırıldığında DEHB grubu ebeveynlerinin bu konudaki bilgi düzeyleri normal olsa da doğru davranış sergileme sıklığı,kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük saptanmıştır. ÖNERİLER:DEHB ile ekran maruziyeti, dijital oyun alışkanlıkları arasındaki nedensel ilişkiyi net olarak ortaya koyabilmek için erken çocukluk çağını da içine alan prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Ebeveynlerin internet güvenliği ve bilinçli internet kullanımı konusundaki bilgilerini arttırmaya yönelik toplumsal çalışmalar yapılmalıdır. Ebeveyn internet güvenliği ve bilinçli internet kullanım bilgisi ve bu konudaki doğru davranışlarını ölçmeyi hedefleyen ölçek geliştirilme gerekliliği mevcuttur. Anahtar Sözcükler: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, ekran maruziyeti, dijital oyunlar, internet