Tekirdağ çekirdeksizi ve beauty seedless üzüm çeşitlerinde (V. vinifera L.) kalite uygulamalarının tanenin histokimyasal yapısı ve aroma bileşimine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEVİL CANTÜRK

Danışman: BİRHAN KUNTER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmada, Ankara koşullarında yetiştirilen Beauty Seedless ve Tekirdağ Çekirdeksizi üzüm çeşitlerinde salkım seyreltme+yaprak alma (SY) ile iki farklı çevresel stres önleyici maddenin (partikül film-PF ve sistemik etkili-SS) kalite özelliklerine etkisi incelenmiştir. Salkım seyreltme oranı her iki üzüm çeşidinde en yüksek % 30 olarak uygulanmıştır. Uygulamalar tane tutumu (1) ve ben düşme (2) dönemlerinde gerçekleştirilmiştir. Üzümler için genel olgunluk ölçütlerine ilave olarak antosiyanin miktarı spektrofotometrik olarak ve aroma bileşenleri GC-MS ile belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca tanenin histolojik yapısı mikroskobik olarak incelenmiş ve antosiyanin birikimi hücresel düzeyde değerlendirilmiştir. Çevresel stres önleyiciler, tane tutum döneminde salkım seyreltme+yaprak alma ile birlikte uygulandığında salkım ve tane fiziksel özelliklerini geliştirmiştir. SS+SY(1) kombinasyonunda, Beauty Seedless'te 392.23 g salkım ağırlığı ve 2.13 g tane ağırlığı elde edilirken, Tekirdağ Çekirdeksizi'nde salkım ve tane ağırlıkları sırasıyla 431.97 g ve 5.35 g'a ulaşmıştır. PF+SY kombinasyonu, her iki üzüm çeşidinde antosiyanin miktarı ve renk yoğunluğunun artışına en fazla katkıyı sağlamıştır. PF+SY(1) uygulaması ile, Beauty Seedless'te toplam antosiyanin miktarı 512.93 mgkg-1'dan (kontrol) 697.79 mgkg-1'a yükselirken, Tekirdağ Çekirdeksizi'nde 81.43 mgkg-1'dan (kontrol) 100.11 mgkg-1'a yükselmiştir. Tane kabuk rengi CIRG indeksine göre Beauty Seedless'te "mavi-siyah", Tekirdağ Çekirdeksizi'nde "koyu kırmızı" olarak tanımlanmıştır. Uygulamaların aroma bileşimine etkisi oldukça sınırlı bulunmuştur. Beauty Seedless'te 36, Tekirdağ Çekirdeksizi'nde 25 aroma bileşeni tanımlanmıştır. Tane kabuk kalınlığı ölçümleri Beauty Seedless'de 77.47–84.26 µm, Tekirdağ Çekirdeksizi'nde 52.67–61.59 µm arasında değişmiştir. Antosiyaninlerin tane kabuğu dokularındaki dağılım ve birikimi bakımından üç tip hücre gözlenmiş olup, bunlar (1) antosiyanin birikimi olmayan hücreler ile (2) antosiyaninlerin vakuollerde ve (3) granüler yapılarda depolandığı hücrelerdir. Ancak bu hücre tiplerinin ince yapısı iki üzüm çeşidinde farklılık göstermiştir.