Farklı Genotipteki Sığırların Bazı Kesim ve Karkas Özelliklerinin Karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VETERİNERLİK ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AKIN AYDIN AKSEL
Danışman: Ceyhan Özbeyaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma 12-24 aylık yaşta farklı genotipteki (Holştayn, Esmer, Simental ve Angus) sığırlarda bazı kesim ve karkas özelliklerini karşılaştırmak; canlı ağırlığın, yaşın ve TSE karkas sınıflandırmasının kesim ve karkas özelliklerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma 2020-2023 yıllarında Ankara Sincan Et Kombinasında yürütülmüştür. Kombinaya kesime gelen 12-24 aylık yaştaki 53 baş Holştayn, 60 baş Esmer, 60 baş Simental ve 50 baş Angus ırkı olmak üzere toplam 223 baş tosun araştırmada kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan tosunlar; 112 baş ≤536 kg ve 111 baş ≥537 kg olmak üzere iki canlı ağırlık grubuna ayrılmıştır. Yaş gruplarına göre sığırlar; 12-18 aylık yaşta 84 baş ve 19-24 aylık yaşta 139 baş olmak üzere iki grupta incelenmiştir. TSE karkas sınıfları Sınıf I, Sınıf II ve Sınıf III olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Araştırma materyali tosunların kesim ve karkas özellikleri belirlenmiş, kesim sonrası karkasların resimleri çekilerek TSE karkas sınıfları tespit edilmiştir. Holştayn, Esmer, Simental ve Angus tosunların en küçük kareler ortalamaları sıcak karkas randımanı için sırasıyla %55,82±0,33, %54,33±0,54, %57,23±0,37 ve %57,11±0,40; böbrek yağı ağırlığı için 2,51±0,15 kg, 2,96±0,17 kg, 10,70±0,19 kg ve 8,34±0,71 kg; kavram yağı ağırlığı için 1,00±0,05 kg, 1,42±0,08 kg, 3,03±0,14 kg ve 5,99±0,64 kg; gömlek yağı ağırlığı için 1,68±0,13 kg, 1,52±0,08 kg, 5,09±0,11 kg ve 5,98±0,34 kg; toplam yağ ağırlığı için 5,19±0,31 kg, 5,90±0,31 kg, 18,82±0,29 kg ve 20,30±1,67 kg; soğutma firesi için %1,48±0,05, %1,41±0,09, %1,26±0,06 ve %0,87±0,06; karkas uzunluğu için 137,21±0,75 cm, 139,63±1,21 cm, 140,07±0,83cm ve 139,87±0,91 cm; karkas genişliği için 42,19±0,41 cm, 47,48±0,66 cm, 42,91±0,45 cm ve 43,71±0,49 cm; but uzunluğu için 49,65±0,94 cm, 45,55±1,52 cm, 64,15±1,04 cm ve 63,49±1,14 cm; but genişliği için 22,28±0,51 cm, 21,36±0,82 cm, , 24,42±0,56 cm ve 26,12±0,62 cm; maksimum but genişliği için 27,66±0,74 cm, 29,64±1,18 cm, 29,05±0,81 cm ve 30,83±0,89 cm; kabuk yağı kalınlığı için 1,47±0,95 cm, 0,44±0,02 cm, 0,63±0,03 cm ve 0,88±0,05 cm; MLD alanı için 105,90±2,54 cm2, 111,60±4,09 cm2, 115,82±2,79 cm2 ve 115,12±3,06 cm2; kemik ağırlığı için 54,28±0,79 kg, 56,75±1,27 kg, 43,92±0,87 kg ve 47,29±0,95 kg; kemik oranı için %19,60±0,18, %19,88±0,29, %14,63±0,20 ve %16,43±0,22 olarak hesaplanmıştır. Yaş gruplarında (12-18 ve 19-24 aylık) sığırların sırasıyla böbrek yağı ağırlığı için 4,51±0,27 kg ve 7,31±0,24 kg; kavram yağı ağırlığı için 1,42±0,25 kg ve 3,67±0,22 kg; gömlek yağı ağırlığı için 2,74±0,14 kg ve 3,96±0,12 kg; sıcak karkas ağırlığı için 283,08±4,18 kg ve 306,03±3,67 kg; soğuk karkas ağırlığı için 279,42±4,15 kg ve 302,44±3,64 kg; bonfile oranı için %1,34±0,01 ve %1,24±0,01; kontrfile oranı için %2,56±0,05 ve %2,43±0,04; antrikot oranı için %3,12±0,03 ve %2,98±0,03; biftek oranı için %21,68±0,23 ve %19,60±0,20; kuşbaşılık lop et oranı için %13,69±0,12 ve %13,78±0,11; kıymalık lop et oranı için %38,55±0,35 ve %42,08±0,31; kemik oranı için %18,21±0,16 ve %17,06±0,14 olarak belirlenmiştir. Canlı ağırlık gruplarında (≤536 kg ve ≥ 537 kg) tosunların sırasıyla böbrek yağı ağırlığı için sırasıyla 4,91±0,23 kg ve 6,91±0,24 kg; kavram yağı ağırlığı için 1,90±0,22 kg ve 3,19±0,23 kg; gömlek yağı ağırlığı için 2,85±0,12 kg ve 3,85±0,13 kg; karkas uzunluğu için 137,21±0,56 cm ve 141,18±0,60 cm; karkas genişliği için 43,59±0,31 cm ve 44,55±0,32 cm; but uzunluğu için 54,90±0,70 cm ve 56,52±0,75 cm; but genişliği için 22,82±0,38 cm ve 24,27±0,40 cm; maksimum but genişliği için 28,23±0,55 cm ve 30,36±0,58 cm; MLD alanı ortalaması için 103,92±1,90 cm2 ve 120,30±2,01 cm2 olduğu tespit edilmiştir. Sınıflarına göre (Sınıf I, Sınıf II ve Sınıf III) karkasların sırasıyla kuşbaşılık lop et ağırlığı için 44,24±1,35 kg ve 39,37±0,66 kg 36,53±1,04 kg; kıymalık lop et ağırlığı için 120,04±4,50 kg, 118,19±2,21 kg ve 116,55±3,47 kg; bonfile ağırlığı için 4,05±0,12 kg, 3,65±0,06 kg ve 3,49±0,09 kg; kontrfile ağırlığı için 8,06±0,27 kg, 7,64±0,13 kg ve 6,13±0,21 kg; antrikot ağırlığı için 9,55±0,26 kg, 8,68±0,13 kg ve 8,30±0,20 kg; biftek ağırlığı için 66,65±1,50 kg, 59,29±0,73 kg ve 53,46±1,15 kg; kemik oranı için %16,74±0,29, %17,46±0,14 ve %18,70±0,23 olarak hesaplanmıştır. Angus ve Simental ırklarının karkas özelliklerinin diğer genotiplerden daha iyi olduğu, genotipin kemik oranını yaş ve canlı ağırlığa göre daha fazla etkilediği, Sınıf I karkaslarının incelenen özellikler bakımından daha iyi performans gösterdiği, karkas ölçülerinden bazılarının karkas sınıflandırmasında kullanılabileceği, soğuk karkas randımanının yükselmesi karkastaki değerli et ve kemik oranını azalttığı ancak kıymalık lop et oranını arttırdığı sonucuna varılmıştır.