Aromatik bitkilerden uçucu yağ üretimi için buhar distilasyonu optimizasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ÇEVİK
Danışman: SUNA ERTUNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada, ülkemizde doğal olarak yetişmesi, yetiştirilmesinin devletçe desteklenmesi, aynı yöntemle yağlarının üretilmesi sebebiyle adaçayı, defne, lavanta ve rezeneden buhar distilasyonuyla uçucu yağ üretilmiştir. Öncelikle lavanta (Lavandula angustifolia) için maksimum üretim verimi ve ana etken madde içeriği elde etmek üzere optimum işletme koşulları belirlenmiştir. Her bir bitkinin uçucu yağlarındaki ana etken madde göz önünde bulundurulmuştur (lavantada linalool, adaçayı ve defnede 1,8-cineole, rezenede trans-anethole). Ortogonal Faktöriyel Deney Tasarımıyla bitki ve su miktarının, işletim sıcaklığının ve süresinin, verime ve etken madde içeriğine etkisi incelenmiştir. Belirlenen optimum koşullarda adaçayı (Salvia officinalis), defne (Laurus nobilis), ve rezeneden (Foeniculum vulgare) uçucu yağ üretilerek verim ve etken madde içeriği literatürdeki sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Uçucu yağın verimi ve bileşimi, üretim koşullarıyla değiştiğinden lavantadan su distilasyonu ve buhar distilasyonuyla yapılan uçucu yağ üretimleri karşılaştırılmış, buhar distilasyonu için verim ve uçucu yağ içeriğinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. İşletme koşullarının inceleme aralığını belirlemek üzere sistem kısıtlamaları ve literatürdeki sonuçlar değerlendirilmiştir. Deney tasarımına dayalı optimizasyon sonuçlarına göre bitki miktarı ve işletim sıcaklığı azaldıkça verimin; su miktarı azaldıkça etken madde içeriğinin arttığı belirlenmiştir. Her iki yanıt değişkenini maksimum yapan optimum koşullar 10 g bitki, 500 mL su, 50ºC ve 3 sa olarak belirlenmiş ve bu koşullarda verim %66.7 (v/v) ve etken madde içeriği %45.1 olarak elde edilmiştir. Belirlenen optimum koşullarda buhar distilasyonuyla adaçayı, defne ve rezeneden 3 tekrarlı uçucu yağ üretimi gerçekleştirilmiş, verim değerleri sırasıyla; %65.5±10.3, %49.6±12.3 ve %41.7±23.9; etken madde içerikleri ise; %27.8±1.1, %17.5±4.4 ve %84.6±11.0'dır. Sonuçlar değerlendirildiğinde; maksimum verim adaçayı ve lavanta, maksimum etken madde içeriği adaçayı, lavanta ve rezene için bulunmuştur.