Kahire'de Mekteb-i Tıbbiye ve İstanbul'da Tıbhane-i Âmire'nin kuruluş süreçlerinin karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıp Tarihi ve Etik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAYATİ BİCE

Danışman: Ahmet Acıduman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

XIX. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nun merkezinde olduğu gibi Balkanlar ve Ortadoğu bölgeleri için de modernleşme çabalarının yoğunlaştığı bir dönemdir. XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde İstanbul ile idari ilişkileri kesilen Mısır'da da bu kapsamda önemli çalışmalar sergilenmiştir. İstanbul ile Kahire arasındaki rekabet ve ortaya çıkan gelişmeler her alandaki gibi Tıp eğitimi alanında da izlenmiştir. Bu sürecin önemli bir isimleri İstanbul'da Sultan II. Mahmud, Hekimbaşı Mustafa Behçet Efendi ve Avusturya'dan gelerek tıp eğitimini tanzim eden Dr. K. A. Bernard'dır. Sürecin Mısır tarafındaki mümessilleri ise Kavalalı Mehmed Ali Paşa ile Kahire'deki ilk Mısır Askerî Hastanesi'nin ve Kahire Tıp Fakültesi'nin kurucusu Dr. Clot-Bey'dir. Her iki tıbbiyenin kuruluş ve gelişim süreçlerinin ilk 50 yılı karşılaştırıldığında öğretim üyesi kadrosu, müfredatın düzenlenmesi, mezun edilen hekimler gibi somut kriterler yönünden Kahire Tıbbiyesi'nin aynı tarihte açılan İstanbul Tıbbiyesi'nin önünde yer aldığı görülmüştür. Bu durumda XIX. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nda ve dolayısı ile İstanbul'da yaşanan ağır siyasî ve askerî sorunların etkili olduğu düşünülmektedir.