Deneysel alzheimer modelinde farklı kaynaklardan elde edilen eksozom uygulanmasının mTOR-AKT-HIF-1α yolağı üzerindeki etkisi ve TRP kanalları ile ilişkisinin histopatolojik olarak değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKÇEN GÖKÇE

Danışman: Sevim Aydın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Alzheimer hastalığı (AH)'nda eksozom uygulama yöntemi son yıllarda hastalığın patogenezini ve tedavisini araştırmak amacıyla kullanılmaya başlanmış olup gün geçtikçe kullanımı artmıştır. Bu yöntemin tedavi amaçlı olarak kullanılması oldukça önemlidir. Tez çalışmamızda göbek kordonu mezenkimal kök hücre (GK-MKH) ve yağ dokusu mezenkimal kök hücre (YD-MKH)'lerden elde edilen eksozomların tedavi amaçlı olarak klinik kullanıma sokulabilmesi için eksozom eldesi aşamalarının tespit edilmesi hedeflenmiştir. Bu hedef çerçevesinde ulaşılan sonuçlar histokimyasal ve immünhistokimyasal boyamalar ile de doğrulanmıştır. Çalışmamızda deneysel Alzheimer modeli oluşturulmuş sıçanlara intraserebroventriküler (ICV) ve intranasal (IN) eksozom uygulanması yapılmış ve her iki uygulama yönteminde de eksozomların beyin dokusuna ulaşabildikleri gösterilmiştir. Ancak, IN eksozom uygulama yönteminin ICV eksozom uygulama yöntemine göre beyin dokusuna daha az ulaşabildiği ve tedavideki etkinliğinin daha düşük olduğu değerlendirilmiştir. Yine de IN eksozom uygulama yönteminin uygulanabilirliğinin daha kolay olması ve bazı hayvanlarda etkisinin ICV eksozom uygulama yöntemine yakın olması önemli bir bulgudur. Bu nedenle yeni araştırmalarda eksozomların etkinliğinin artırılması amacıyla uzun vadeli uygulamaların yapılmasını önermekteyiz. Anahtar sözcükler: Alzheimer, rat, amiloid beta, eksozom, mTOR-AKT-HIF-1α, TRP