Kan-beyin bariyerinden etken madde geçişinin artırılmasına yönelik ilaç taşıyıcı sistemlerin hazırlanması ve karakterizasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERRİN KÜÇÜKTÜRKMEN
Danışman: ASUMAN BOZKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Glioblastoma multiforme en sık görülen primer beyin tümörü olup, bilinen en hızlı seyirli ve ölümcül tümörlerdendir. Erkeklerde daha sık görülür. Tanı sonrası ortalama sağkalım bir yıldan azdır ve son 10 yıldır bu sürede önemli bir ilerleme olmamıştır. Beyin tümörlerinde standart tedavi prosedürü cerrahi tedaviye ilaveten radyoterapi ve kemoterapidir. Kemoterapide kullanılan ilaçların çoğu kan beyin bariyeri nedeniyle merkezi sinir sisteminde yeterli doku konsantrasyonlarına ulaşamaz. Partikül boyutu 200 nm'nin altında olan nanopartiküller ile etkin maddelerin kan beyin bariyerinden geçişi artırılabilmektedir. Bu tez çalışmasında, kemoterapiye yüksek derecede dirençli bir tümör olan glioblastomanın baskılanmasına yönelik farmasötik nanopartikül formülasyonları hazırlanmış ve incelenmiştir. Bu amaçla katı-lipid nanopartikül formülasyonları, pegile polimerik nanopartikül formülasyonları ve polimer-lipid hibrit nanopartikül formülasyonları hazırlanmıştır. Hazırlanan formülasyonlara kemoterapötik ajan olarak pemetrekset yüklenmiştir. MiR-21'in spesifik antisens oligonükleotidlerle inhibisyonu kemoterapötik ajanların glioblastoma hücrelerine sitotoksik etkilerinin artmasını sağlamıştır. Literatürde yer alan bulgulardan hareketle yapılan bu çalışmada, formülasyonlara pemetreksetin yanı sıra anti-miR-21 oligonükleotidi de ilave edilerek glioblastoma hücrelerinin çoğalmasına karşı sinerjik bir etki sağlanması amaçlanmıştır. Formülasyonların partikül boyutu, zeta potansiyeli, enkapsülasyon etkinliği, in vitro salım profilleri, morfolojileri incelenerek başarılı olanlar seçilmiş, insan glioblastoma hücreleri üzerinde etkinlikleri test edilmiştir. Sonuç olarak tüm nanopartikül formülasyonları pemetreksetin glioblastoma hücrelerine alımını önemli ölçüde artırmıştır. Sitotoksisite çalışmaları sonucunda polimer-lipid hibrit nanopartikül formülasyonları ile en başarılı sonuçlar elde edilmiştir.