Ankara İli merkezinde görev yapan aile hekimlerinin, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar ve bildirim sistemi hakkındaki bilgi düzeyi ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAĞMUR MURAT CEZAROĞLU
Danışman: AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı; Ankara ili merkez ilçelerinde görev yapmakta olan aile hekimliği uzmanı ve pratisyen hekimlerin, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar (BZBH) ve bildirim sistemi konusunda bilgi düzeylerini ve davranışlarını ortaya koymaktır. Bunun yanında tanımlayıcı özeliklerin, konu ile ilgili eğitim alma, BZBH ile karşılaşma, bildirimde aksaklık yaşama, bildirimde bulunma durumlarının sorulara verilen yanıtları nasıl etkilediğinin saptanması hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Hekimlerin bilgi düzeyi oranı bilinmediğinden örneklem büyüklüğü hesabı için; Yenimahalle ilçesine bağlı Batıkent semti pilot bölge olarak seçilmiştir. Gönüllülük esasına dayalı, rastgele yöntemle belirlenen, Ankara ili merkezindeki Aile Sağlığı Merkezleri'nde çalışan 326 hekim ile yüz yüze görüşüldü. 4 tanesi genel bilgiler ile mevzuat bilgisini, 3 tanesi BZBH gruplarını, 3 tanesi grup A BZBH'yi, 2 tanesi grup B BZBH'yi, 3 tanesi grup C BZBH'yi, 2 tanesi grup D bildirimi zorunlu Enfeksiyon Etkenlerini ve 3 tanesi bildirim sistemi ile formlarını sorgulayan, toplamda 20 bilgi sorusu içeren, güncel mevzuata ve literatür taramasına göre hazırlanmış toplam 40 soruluk anket formu kullanıldı. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde SPSS 11,5 paket programı kullanıldı. Bilgi sorularının ve bildirim düzeyinin ayrı ayrı kişisel ve demografik bilgilerle karşılaştırılmasında Ki-kare testi kullanılmıştır. Doğru yanıtlardan elde edilen toplam puanların, demografik ve kişisel durumlarda farklılık gösterip göstermediğini değerlendirmek için Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık değeri p < 0.05 kabul edildi. Bulgular: Hekimlerin yaş ortalaması 42,75±8,92, ortanca değeri 45,00 (26-58) olarak saptanmıştır. Cinsiyete göre değerlendirildiğinde ise hekimlerin %42,9'u erkek (n=140) ve % 57,1'si kadın (n=186)'dır. Katılımcıların %17,5'i (n=57) aile hekimliği uzmanı ve %82,5'i (n=269) pratisyen hekim olarak görev yaptığı ve meslekteki toplam sürelerine bakıldığında, ortanca değer 21,00 (3-36), aktif hizmet sürelerinde ise ortanca değer 20,00 (2-36) olarak bulunmuştur. Hekimlerin günlük çalışma sürelerine bakıldığında ortanca değer 8,00 (6-9) saat ve bakılan hasta sayısının ortanca değeri 50 (20-120) olduğu saptanmıştır. Toplam 20 adet bilgi sorusundaki toplam başarı puanı ortalaması 59,80 ±14,32, ortancası 60 (26-92) bulunmuştur. Aile hekimliği uzmanlarının toplam başarı puanına dair ortanca değer; 72,00 (48-92) iken pratisyen hekimlerin toplam başarı puanına dair ortanca değeri; 56,00 (26-90) olarak saptanmış, iki grup arasında, AHU lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,001). Hekimlerin bildirim düzeyi, %12,1 olarak bulunmuştur. Yaş grupları, günlük ortalama bakılan hasta sayısı, kendini yeterli görme durumu, BZBH ile karşılaşma durumu ve BZBH eğitimi alma isteği, bilgi düzeyi ile ilişkili bulunmuştur. Aile hekimliği uzmanı olan, bulaşıcı hastalıklar ile ilgilenen ve eğitimini alan hekimlerde bilgi düzeyi yüksek bulunmuştur. Diğer faktörlerin bilgi düzeyi ile ilişkisi bulunmamıştır. Ayrıca pratisyen hekimlerin, bulaşıcı hastalıklar ile ilgili mevzuatı incelemeyenlerin bildirim düzeyinin daha düşük ve günlük ortalama çalışma süresi az olan hekimlerin bildirim düzeyinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Diğer faktörlerin bildirim düzeyi ile ilişkisi saptanmamıştır. Hekimlerin bildirim yaparken aksaklık yaşama nedenleri ile BZBH bildiriminde bulunmama nedenleri birbiriyle uyumlu bulunmuştur. Sonuç: Bulaşıcı hastalıkların; bireye, topluma ve insanlığa çok derin izler bırakabilecek olan potansiyeli, bu hastalık grubunu sürekli kontrol altında tutmamızı gerektirmektedir. Bu yüzden; BZBH ile mücadelede ilk savunma hattımız olan birinci basamak hekimlerine, gerek tıp fakültesi eğitimi boyunca gerekse asistanlık süresince veya meslek içi eğitimlerde BZBH ve bildirim sistemi ile ilgili kapsamlı bir eğitimin verilmesi hayati öneme sahiptir. Yapmış olduğumuz anket çalışması sonucunda; hekimlerin, BZBH ve bildirim sistemi konusunda yetersiz (orta düzeyde) bilgi sahibi olduğunu ve çok düşük düzeyde bildirimde bulunduğunu gördük. Durumun ciddiyeti açısından, daha fazla çalışma ile bilgi ve bildirim düzeyleri ortaya konmalı, bildirime engel olan sorunlar saptanarak, bir an önce ortadan kaldırılmaya başlanmalıdır. Anahtar Kelimler: Bildirimi Zorunlu Bulaşıcı Hastalıklar, Ankara, Aile Hekimleri, Aile Sağlığı Merkezleri, Bilgi ve Bildirim Düzeyi.