“Prodinorfin (PDYN) rs910080 Polimorfizminin Alkol Kullanım Bozukluğunda Depresif Belirtilere Etkisi

Mukaddes Asena Yıldırım

“Prodinorfin (PDYN) rs910080 Polimorfizminin Alkol Kullanım Bozukluğunda Depresif Belirtilere Etkisi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Adli Bilimler Enstitüsü, Kriminalistik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mukaddes Asena Yıldırım

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Dilek Akyüzlü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Alkol kullanım bozukluğu çevresel ve genetik faktörlere bağlı kronik ve tekrarlayan bir beyin rahatsızlığıdır. Alkol tüketimi için yoğun istek duyma, alkol tüketiminde kontrolü kaybetme ve yoksunluk zamanlarında negatif duygu durumları ile karakterizedir. Dünya sağlık örgütünün verilerine göre alkolün tüketimi sonucu meydana gelen 2012 yılındaki ölümler dünya genelindeki toplam ölümlerin %5,9'unu oluşturmaktadır. Alkol kullanım bozukluğu görülen bireylerde saldırganlığın arttığı, karar verme yetisinin ise azaldığı ve böylelikle suça yatkın hale geldikleri bilinmektedir. Alkol kullanım bozukluğunun genetik etkilerinin belirlenmesi için yapılan çalışmalarda araştırılan genlerden biri de PDYN'dir. Bu çalışmaların bir kısmında PDYN gen polimorfizmleri ile alkol bağımlılığına yatkınlık arasında anlamlı ilişki gözlenmiştir. PDYN geni kappa opioid reseptörlerine bağlanan dinorfinleri kodlar ve dinorfinlerin reseptörleri ile birlikte depresif etkilere neden olduğu bilinmektedir. Bu nedenle bu yüksek lisans tez çalışmasında Türkiye'de alkol kullanım bozukluğu tanısı alan bireylerde PDYN rs910080 polimorfizminin, depresif belirtilere etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda tedavi gören alkol kullanım bozukluğu tanısı konan 100 erkek birey dahil edilmiştir. Hastaların depresif belirtileri Beck Depresyon Envanteri-II (BDE-II) kullanılarak değerlendirilmiştir. PDYN rs910080 gen polimorfizmi ise Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PCR=Polymerase chain reaction)-Restriksiyon Parça Uzunluk Polimorfizmi (RFLP=Restriction Fragment Length Polymorphism) yöntemiyle belirlenmiştir. PDYN rs910080 polimorfizmi için belirlenen alel frekansları A aleli için %66 (n:132), G aleli için ise %34 (n:68) olarak saptanmıştır. Çalışmaya katılanların depresif skorlarının ortalaması 22,66±11,75 (0-49) olarak bulunmuştur. BDE-II toplam puanları PDYN 910080 polimorfizmi genotiplerine göre karşılaştırılmış ve PDYN rs910080 genotipleri ile depresif belirtilerin yoğunluğu arasında ko-dominant, A-dominant ve A-resesif modellere göre anlamlı ilişki gözlenmemiştir (p=0,674; p=0,443; p=0,525, sırasıyla). Bununla birlikte AA genotipli bireylerin depresif belirti yoğunluğunun (23,56±11,17), GG genotipli bireylerle karşılaştırıldığında (19,78±11,92) daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, alkol kullanım bozukluğu olan Türk bireylerde PDYN rs910080 polimorfizminin depsresif belirtilere etkisi olabileceği görülmüştür. Bu bulgumuzun desteklemesi için daha çok bireyin dahil edileceği ileri çalışmaların gerekli olduğu düşünülmüştür.