Pandemi sürecinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi doktor ve hemşirelerinin fiziksel aktivite düzeyleri ve bu düzeylerin yaşam kalitesine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASİN EROL
Danışman: Ayşe Gülsen Ceyhun Peker
Özet:1. ÖZET Pandemi Sürecinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Doktor ve Hemşirelerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ve Bu Düzeylerin Yaşam Kalitesine Etkisi Amaç: Çalışmamızda amaç, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi doktor ve hemşirelerinin pandemi döneminde fiziksel aktivite düzeylerini ve bu düzeylerin yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmaktı. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 15 Mayıs 2021-15 Ekim 2021 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Hastanesi'nde Covid-19 ile ilgili herhangi bir bölümde çalışmış ve çalışmamış olan doktor ve hemşirelerle yapıldı. 30 sorudan oluşan anket formu, 7 soruluk Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi ve 36 soruluk SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu'nun Türkçe versiyonu kullanıldı. Nicel değişkenler, Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis testi, nitel değişkenler ise Ki-kare testi ile değerlendirildi. Değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman Korelasyon analizi ile test edildi. Analizlerin gerçekleştirilmesinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS, Versiyon 15.0, Chicago, IL.) kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza katılan 426 kişinin %70,2'si kadın, %29,8'si erkekti. Katılımcıların şiddetli fiziksel aktivite MET skoru 370,89±1199,01, orta şiddetli fiziksel aktivite MET skoru 218,45±603,83, yürüme MET skoru 892,36±1740,01, toplam MET skoru 1481,7±2710,24 ve oturma zamanı ise 338,88±182,65 dakikaydı. Yaşam kalitesi alt ölçeklerinden fiziksel fonksiyon 84,61±21,85, fiziksel rol güçlüğü 68,84±39,17, ağrı 66,47±22,24, genel sağlık 62,95±20,10, vitalite 51,51±19,51, sosyal fonksiyon 64,32±24,58, emosyonel rol güçlüğü 58,37±43,01 ve mental sağlık puan ortalaması 61,03±17,61'di. Katılımcıların %46,3'ü inaktif, %40,1'si minimal aktif, %13,6'sı ise çok aktifti. Doktor ve hemşirelerin fiziksel aktivite düzeyleri ve MET skorları arasında anlamlı bir ilişki yoktu. Yaşam kalitesi alt ölçeklerinden fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, ağrı, genel sağlık ve sosyal fonksiyon ile anlamlı bir farklılığa sahipti. Covid-19 ile ilgili herhangi bir bölümde çalışanlarla ve çalışmayanların fiziksel aktivite düzeyleri, UFAA MET skorları ve SF-36 alt ölçekleri arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı. Katılımcıların fiziksel aktiflik düzeyi ile yaşam kalitesi alt ölçek ilişkisi incelendi. Fiziksel fonksiyon (p<0,001), fiziksel rol güçlüğü (p=0,015), vitalite (p<0,001), sosyal fonksiyon (p=0,001) ve emosyonel rol güçlüğü (p=0,002) arasında anlamlı bir farklılık saptandı. Yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanma, kronik hastalığa sahip olma, 65 yaş üstü biri ile yaşama, çocuk sahibi olma, medeni durum, vücut kitle indeksi ve gelir düzeyi ile toplam MET skorları arasındaki ilişkiye bakıldı. Kronik hastalığı olma durumu (p=0,034) ve VKİ'ye (p=0,03) göre toplam MET skoru anlamlı bir farklılık gösterdi. Yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanma, 65 yaş üstü biri ile yaşama, çocuk sahibi olma, medeni durum, VKİ ve gelir düzeyi ile toplam MET skorları arasında farklılıklar olsa da anlamlı değildi. Sonuç: Çalışmamızda, literatürde olduğu gibi fiziksel aktivite düzeylerinin yaşam kalitesi ile ilişkisi doğru orantılıydı. Literatürdeki diğer çalışmalara göre fiziksel aktivite düzeyleri ile yaşam kalitesi alt ölçekleri arasında daha çok sayıda anlamlı bir ilişkinin olduğu görüldü. Covid-19 ile ilgili herhangi bir bölümde çalışanlar ile çalışmayanların fiziksel aktivite düzeylerine bakıldığında, çalışmayanlarda daha aktifti, ancak aralarında anlamlı bir farklılık saptanmadı (p=0,259). Özveriyle çalışan ve toplum için bir rol model olan sağlık çalışanlarının fiziksel aktivite düzeylerini ve yaşam kalitelerini artırmak çok önemlidir. Bu konuda sağlık çalışanlarına eğitim ve destek verilmesi, sedanter yaşam tarzından uzaklaşmak için gereklidir. Anahtar Kelimeler: Fiziksel aktivite, yaşam kalitesi, Covid-19, doktor, hemşire