ANNENİN VÜCUT AĞIRLIĞININ ANNE SÜTÜ VE KORD KANINDAKİ İYOT KONSANTRASYONU VE BEBEKTE BÜYÜME PARAMETRELERİ İLE İLİŞKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN ŞARAHMAN KAHRAMAN
Danışman: Nurcan Yabancı Ayhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Annenin vücut ağırlığının anne sütü ve kord kanındaki iyot konsantrasyonu ve bebekte büyüme parametreleri ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılan bu araştırmaya, Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'nde yeni doğum yapmış, gebelik öncesi BKİ'sine göre (18,5-24,9 kg/m2) normal (n=42) ve hafif şişman-obez (≥25 kg/m2) olmak üzere (n=42) toplam 84 anne ve bebekleri katılmıştır. Sosyo-demografik özellikler, beslenme alışkanlıkları, iyot kullanımı ile ilgili bilgileri, annelerin kan biyokimyasal parametreleri, 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile alınan besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığına ilişkin bilgileri içeren anket formu uygulanmış olup, kadınların ve bebeklerin (vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve baş çevresi) antropometrik ölçümleri alınmıştır. Doğum sonrası süreçte kord kanı ve anne sütü (kolostrum) numunelerinde iyot konsantrasyonu Sandell-Kolthoff reaksiyonu ile leptin, adiponektin ve IGF-I konsantrasyonları ise ELISA yöntemi kullanılarak ölçülmüştür. Anne sütü iyot konsantrasyonunun hem normal vücut ağırlığındaki hem de hafif şişman obez olan kadınlarda yetersiz ( 0,05). Her iki grupta yer alan kadınların maternal diyet iyot alımları ile kord kanı ve anne sütü iyot konsantrasyonu arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. İyotlu tuz kullandığını beyan eden normal vücut ağırlığındaki (19,7±8,4 μg/L) ve hafif şişman-obez (23,8±4,7 μg/L) kadınların anne sütündeki iyot konsantrasyonu, iyotlu tuz kullanmadığını beyan eden kadınlardan (16,1±5,0 μg/L ve 7,2±5,9 μg/L) daha yüksek bulunmuştur (p 0,05). Hafif şişman-obez kadınların anne sütü ve kord kanındaki adiponektin ve IGF-I (93,5±78,2 mg/L, 201,4±170,5 mg/L; 290,7±192,8 ng/mL, 325,7±235,3 ng/mL) konsantrasyonunun normal vücut ağırlığına sahip annelerden (80,2±38,3 mg/L, 141,8±124,9 mg/L; 165,1±136,3 ng/mL, 271,6±187,7 ng/mL) daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p 0,05). Kord leptin ile anne sütü IGF-I ve kord leptin ile anne sütü iyot konsantrasyonu arasında pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Anne sütü adiponektin konsantrasyonu ile bebeğin doğumdaki ve 3. aydaki vücut ağırlığı arasında ve anne sütü leptin ile bebeğin 3.ay vücut ağırlığı arasında pozitif ilişki saptanmıştır (p<0,05). Anne sütü IGF-I ile bebeğin doğumdaki baş çevresi ve 3 aylık boy uzaması arasında ve anne sütü leptin ile bebeğin 3 aylık ağırlık artışı arasında pozitif ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Anne sütündeki iyot konsantrasyonu ile bebeğin antropometrik ölçümleri arasında ilişki saptanmamıştır. Regresyon analizine göre karıştırıcı faktörlerden bağımsız olarak, anne sütündeki leptin konsantrasyonunun 1 ng/mL artması bebeğin vücut ağırlığı 0,208 g artırırken (β=0,208; p=0,055), anne sütündeki adiponektin konsantrasyonunun 1 mg/L artması ise bebeğin vücut ağırlığında 0,291 g artışa yol açmaktadır (β=0,291; p=0,009). Sonuç olarak annenin vücut ağırlığından bağımsız olarak, anne sütündeki leptin ve adiponektin ile bebeğin vücut ağırlığı arasında, anne sütündeki IGF-I ile bebeğin boy uzaması arasında ilişki bulunmuştur. Anne sütündeki iyot ile bebeğin büyümesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamasına karşın bu konuda yapılacak daha kapsamlı çalışmalara gereksinim vardır.