Yükseköğretimde piyasalaşma üzerine Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'deki yükseköğretim yöneticilerinin görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMİN YÖNETİMİ VE POLİTİKASI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH BAĞCI
Danışman: KASIM KARAKÜTÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, piyasalaşmanın Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'de yükseköğretime etkilerini üniversite yöneticilerinin görüşlerine dayanarak betimlemek ve piyasa merkezli uygulamaların üniversitenin işlevlerine yansımalarını katılımcıların deneyimlerinden yararlanarak değerlendirmektir. Ayrıca, araştırma kapsamında yükseköğretimde piyasalaşma süreçlerinin yükseköğretim alanında uzman akademisyenlerce nasıl algılandığı ve anlamlandırıldığını anlamak ve açıklamak üzere yükseköğretimde piyasalaşma süreçlerini katılımcıların anlatılarına dayalı olarak açıklayan bir piyasalaşma modeli geliştirmek amaçlanmıştır. Bu araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümüne İngilizce ve Türkçe anketleri doldurarak 258 yükseköğretim yöneticisi (134 Türk-124 Amerikalı) katılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde de 22 öğretim üyesiyle (11 Türk-11 Amerikalı) görüşmeler yapılmıştır. Araştırma sonucunda, yükseköğretimde piyasalaşma süreci; temelinde ideolojik boyutu oluşturan neoliberalizm ve küreselleşmenin olduğu üç boyutlu (ideolojik, kavramsal ve eylemsel) bir modelle açıklanmıştır. Nicel araştırmada piyasalaşmayla ilişkilendirilen kavramlara ilişkin ABD'li ve Türk yükseköğretim yöneticilerinin algıları arasında anlamlı bir fark bulunmamış olsa da nitel araştırma kapsamında ABD'li ve Türk katılımcıların piyasalaşmayla ilişkilendirilen bazı kavramları farklı anlamlandırabildikleri, piyasalaşmanın yansıması olarak değerlendirilen bazı uygulamaların işleyişine ilişkin farklı deneyimleri olduğu görülmüştür. Ayrıca ABD'li katılımcıların yükseköğretimde nitelik ve eşitliğe ilişkin kaygılarını daha çok yükseköğretimde piyasalaşma kapsamında değerlendirdikleri görülürken Türk katılımcıların eşitlik ve nitelikle ilgili kaygılarının piyasalaşmayla birlikte bazı yerel Türkiye'ye özgü durumlarla ilişkilendirme eğiliminde olduğu anlaşılmıştır. ABD'li öğretim üyelerinin piyasalaşma kapsamında yükseköğretime erişim ve yükseköğretimde eşitlikle ilgili kaygıları daha çok öne çıkarken, Türk öğretim üyelerince yükseköğretimde eğitim ve araştırmaların niteliğine ilişkin kaygılar daha çok vurgulanmıştır. Anahtar Sözcükler: Türkiye'de Yükseköğretim, ABD'de Yükseköğretim, Piyasalaşma