Farklı dalga boylu led aydınlatma uygulamalarının domates (Lycopersicon esculentum L.) fidelerinin gelişimi, kalite özellikleri ve mineral element içeriklerine etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA KAYA

Danışman: Köksal Demir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, farklı dalga boylu LED aydınlatma uygulamalarının, domates fidesinin gelişimine, kalitesine ve besin maddesi içeriklerine etkilerini belirlemektir. Bu amaçla; Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümündaki iklim kabininde, 2 aşamalı deneme yürütülmüştür. I. aşamada domates fidelerine beyaz (B), kırmızı (K), mavi (M), Far-Red (FR), K+FR, M+FR, K+M ve K+M+FR LED ışık kombinasyonları, 230 µmol m-2 s-1 ışık şiddetinde uygulanmıştır. II. Aşamada ise daha iyi gelişimin sağlandığı B, K, M, K+M ve K+M+FR ışık uygulamaları, 230 ve 300 µmol m-2 s-1 olmak üzere 2 farklı ışık şiddeti uygulanarak gelişim farklılıkları tespit edilmiştir. Ayrıca I. aşamada gece ve gündüzü temsil edecek şekilde 12 saat gece/12 saat gündüz, 2. aşamada ise 8 saat gece/16 saat gündüz olacak şekilde aydınlatma yapılarak aydınlatma sürelerinin etkinliği de tespit edilmiştir. Fidelerde hem sürgün hem de köklerin yaş ve kuru ağırlığı ile boyu, gövde çapı, yaprak sayısı ve alanı, stoma sayısı, SÇKM, L/a/b değerleri, nispi klorofil, makro (N, P, K, Ca ve Mg) ve mikro (Fe, Zn, Cu ve Mn) besin maddesi içerikleri belirlenmiştir. Ayrıca bu parametreler ile sürgün/kök kuru ağırlık oranı, Sağlamlık Katsayısı, Dickson Kalite İndeksi, Bitki Kompaktlık İndeksi ve yaprak kütle alanı hesaplanmıştır. Denemeden elde edilen verilere göre, farklı dalga boyu aralığında ışık kaynaklarının tek tek uygulanmasından ziyade karışımlar halinde uygulanmasının daha iyi sonuçlar verdiği görülmüştür. Kırmızı ışığın bitki boyunu, yaş ve kuru ağırlığı, gövde çapını, P ve K içeriklerini önemli düzeyde artırdığı ancak fidelerde meydana gelen boyca aşırı gelişmenin yatmaya neden olduğu görülmüştür. Mavi ışığın, tek başına uygulandığında bitki gelişimini baskıladığı ve daha kısa boylu, ağırlıkça düşük fide gelişimine neden olduğu görülmüştür. FR uygulamasında ise bitkilerde yetersiz ışık koşullarında ortaya çıkan etiyolleşmeler tespit edilmiştir. Sonuç olarak, K+M ve K+M+FR uygulamalarında, fideler çoğu gelişim parametreleri ve besin maddesi içerikleri yönüyle fide kalitesi üzerine olumlu etkiler gösteren sonuçları vermiştir.