Kurum bakımında kalmış yetişkinlerde bağlanma biçimleri ve ruhsal sorunlar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Psikiyatri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP AYANOĞLU YÜKSEL

Danışman: BEDRİYE ÖNCÜ ÇETİNKAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma ile geçmişte çeşitli sebeplerle korunma ve bakım altına alınarak, çocuk yuvası ve yetiştirme yurdu gibi devlet kurumlarında kalmış yetişkinlerin bağlanma biçimleri ve ruhsal sorunlarının, çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya, kurum bakımı deneyimi bulunan 29 erkek ve 31 kadın olmak üzere toplamda 60 kişi katılmıştır. Katılımcıların sosyo demografik özelliklerinin belirlenmesinde Anket Formu, Bağlanma Biçimlerinin belirlenmesinde İlişkiler Ölçeği Anketi (İÖA) ve ruhsal durumlarının belirlenmesinde Belirti Tarama Testi (SCL 90-R) kullanılmıştır. Elde edilen araştırma verilerini analiz etmek için SPSS 17 paket programı kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma, eğitim durumu, kurumda kalınan toplam süre, kurum bakımına alınma yaşı ve sebepleri, aynı kurumda kardeşin de bulunması, kurumdaki arkadaşlık ilişkileri ve kurumdan ayrılma sebepleri ile SCL-90-R alt ölçek puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. En yüksek SCL 90-R puan ortalaması Kişilerarası Duyarlılık alt ölçeğinden alınırken, kadınların Somatizasyon, Kişilerarası Duyarlılık ve Fobik Kaygı alt ölçek puan ortalamalarının, erkeklere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bağlanma Biçimleri ele alındığında en yüksek puan ortalamasının Kayıtsız Bağlanma Biçimi'ne, en düşük puan ortalamasının ise Güvenli Bağlanma Biçimi'ne ait olduğu görülmüştür. Kadınlarda Korkulu Bağlanma Biçimi puan ortalamasının, erkeklere oranla daha yüksek olduğu bulunmuş, aynı kurumda kardeşi bulunanların, kardeşi bulunmayanlara göre Güvenli Bağlanma Biçimi puan ortalamalarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. SCL 90-R ile Bağlanma Biçimleri arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, Güvenli Bağlanma Biçimi ile Kişiler Arası Duyarlılık, Depresyon, Anksiyete, Öfke Düşmanlık, Fobik Kaygı, Paranoid Düşünceler ve genel Değerlendirme alt ölçekleri arasında negatif yönde, Güvenli olmayan bağlanma biçimleri olarak kabul edilen Saplantılı, Korkulu ve Kayıtsız Bağlanma biçimleri ile Kişilerarası Duyarlılık, Depresyon, Anksiyete, Paranoid Düşünceler, Genel Değerlendirme, Somatizasyon, Ek Skala ve Öfke Düşmanlık alt ölçekleri arasında ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırma sonunda kurum bakımının çocuk ve ergenler üzerinde bilinen olumsuz psikososyal etkilerinin yetişkin yaşamda da görülmeye devam ettiği, bu sebeple koruyucu aile, evlat edindirme, aile yanında sosyal destek gibi diğer koruyucu önleyici sosyal hizmet modellerine daha fazla önem verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Bağlanma biçimleri, kurum bakımı, ruh sağlığı, sosyal hizmetler.