Firmaların üçüncü parti lojistik (3PL) hizmet sağlayıcıları ile ilişki kalitesi ve tersine lojistik performansı ilişkisinde lojistik yeteneklerinin aracılık etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA SOYSAL KABAK
Danışman: Hayat Ebru Erdost Çolak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, işletmelerin üçüncü parti lojistik (3PL) hizmet sağlayıcıları ile kurdukları ilişki kalitesinin, tersine lojistik performansı üzerindeki etkisi ve bu ilişkide lojistik yeteneklerinin aracılık rolü incelenmiştir. Günümüzde sürdürülebilirlik, maliyet etkinliği ve müşteri memnuniyeti açısından tersine lojistik faaliyetleri işletmelerin rekabet gücünü etkileyen stratejik unsurlardan biri haline gelmiştir. Bu doğrultuda, ilişki kalitesi boyutlarının (güven, bağlanma, iletişim, paylaşılan değer ve empati) lojistik yetenekler (bilgi sistemleri yeteneği, iletişim yeteneği ve iade süreci yeteneği) aracılığıyla ekonomik ve çevresel performans üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmanın teorik altyapısı Kaynak Temelli Görüş, Sosyal Ağ Teorisi ve Sosyal Sermaye Teorisi yaklaşımlarına dayanmaktadır. Bu teorilerden, örgütler arası ilişkilerin güven, bilgi paylaşımı ve koordinasyon yoluyla lojistik yetenekleri güçlendirdiğini ve bunun performansa yansıdığını açıklamada yararlanılmıştır. Araştırma nicel bir yöntemle yürütülmüş ve veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda faktör, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmış, Hayes'in (2013) Process Macro Model 4 yöntemi ile aracılık etkileri test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, ilişki kalitesi boyutlarının lojistik yetenekler üzerinde anlamlı ve pozitif etkileri olduğu görülmüştür. Geliştirilen bu yeteneklerin ise işletmelerin tersine lojistik bağlamında hem ekonomik hem de çevresel performansını güçlendirdiği saptanmıştır. Analiz sonuçları, güvene ve karşılıklı iş birliğine dayalı ilişkilerin, bilgi sistemleri ve iletişim gibi lojistik yeteneklerin gelişimini desteklediğini ve bu yetenekler aracılığıyla tersine lojistik performansını artırdığını göstermektedir. Bulgular genel olarak, 3PL hizmet sağlayıcıları ile kurulan ilişki kalitesinin, işletmelerin rekabet gücü ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmalarında kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Araştırmada ilişki kalitesi, yetenek ve performans bağlantısını tersine lojistik bağlamında bütüncül olarak ele alınmıştır. Uygulama açısından ise, işletmelere dijital altyapılarını güçlendirmeleri, bilgi paylaşımını artırmaları ve güven temelli uzun vadeli iş birlikleri geliştirmeleri yönünde öneriler sunmaktadır.