Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE PALANCİ
Danışman: Esra Gözeler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma İngilizce Kur'an çevirilerindeki eşdeğerlik sorunlarını M.A.S. Abdel Haleem ve Tarif Khalidi'nin Kur'an çevirileri uyarınca tespit ve tasnif etmeyi amaç edinmiştir. Bu çerçevede, mukayese ve tahlil metodları kullanılmıştır. Mona Baker ve Eugene Nida'ya ait eşdeğerlik kuramları ise çalışmanın dayandığı teorik zemindir. Eşdeğerlik sorunları kelime düzeyinde ve kelime üstü düzeyde olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir. Kelime düzeyinde eşdeğerlik sorunları kültürel kavramlar, karmaşık semantik yapıdaki kelimeler ile üst ve alt anlamlı kelimelerdir. Kelime üstü düzeyde eşdeğerlik sorunları ise deyimler, mecazlar ve eş dizimli yapılardır. Kur'an çevirilerinde eşdeğerlik sorunlarına yönelik tespit edilen çeviri stratejileri kelimenin mahiyetini açıklama, yabancılaştırma ve kültürel uyarlamadır. Bu yöntemler içinde kelimenin mahiyetini açıklama yönteminin, eşdeğerlik sorunlarının çözümü için en işlevsel olan strateji olduğu tespit edilmiştir. Yabancılaştırma yöntemi, kaynak dilin hedef dilde kendini hissettirdiği ve hedef kitle için anlaşılması güç kelimelerin ortaya çıkmasına yol açarak, anlam kayıplarına yol açmıştır. Kültürel uyarlama ise, kaynak dil olan Arapçadaki bir kelime veya yapının hedef dilin kültürel art alanıyla ilişkilendirilmesi sebebiyle anlam kaymalarına yol açmıştır. Buna göre Abdel Haleem'in çoğunlukla dinamik çeviri yöntemini kullanarak, ayetlerin anlam düzeyinde eşdeğerini hedef dile aktardığı gözlenmiştir. Tarif Khalidi ise genellikle ilgili ayetin lafzına bağlı kalarak literal çeviri yöntemini kullanmıştır. Bu yöntemle eşdeğerlik sorunlarının çözülemediği görülmüştür. Çeviribilim kuramlarının bir cüzü olan eşdeğerlik, İngilizce Kur'an çevirilerinde de sıkça rastlanan problematik bir konudur. Yapılan çeviriler ve mütercimlerin bu sorunlara yönelik izlediği çeviri stratejileri, kimi zaman işe yarar olmakla birlikte, her daim uygulanamamıştır. Böylelikle Kur'an'ın mesajının hedef dil olan İngilizce'de eksiksiz iletilmesi bazı ayetler özelinde sağlanamamıştır. Edebîlik vasfını en belirgin şekilde taşıyan Kur'an'ın tercümesi yapılırken, çeviribilim bünyesinde oluşmuş kuramların dikkate alınması gerekmekte ve disiplinler arası çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kur'an, Tefsir, Kur'an Çevirisi, Eşdeğerlik, Dinamik Çeviri, Literal Çeviri, Anlam Kayıpları, Çeviribilim